آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٨ - کلمه افک
کلمه «افک»
با یک تعبیر قوی و شدید و محکمی میفرماید: «وَیلٌ لِکلِّ افّاک اثیمٍ». ما کلمه «وَیل» را معمولًا در فارسی به «وای» ترجمه میکنیم. ممکن است کلمه «وای» همین مفهوم را برساند ولی در اصل در عربی این [کلمه] مفهومی مثل «هلاک باد» را میرساند.
«وَیلٌ لِکلِّ افّاک اثیمٍ» هلاک باد هر دروغگوی دروغبند گناهکاری. کلمه «افّاک» صیغه مبالغه در «افک» است. «افک» یعنی دروغ و معمولًا در مورد هر دروغی به کار برده نمیشود بلکه در مورد دروغهایی به کار برده میشود که عنوان تهمت دارد.
ریشه «افک» انحراف است. در قرآن هر جا «یؤْفَکون» به کار برده میشود یعنی «یصْرَفون». مثلًا اگر مردمی از راهی بروند که راه درست باشد بعد کسی بیاید اینها را از آن راه برگرداند و به جای دیگر ببرد، اینجا تعبیر «افک» یا «افِک» به کار برده میشود. بدیهی است که اثر دروغ منحرف کردن افراد است، یعنی انسان وقتی که به کسی دروغ میگوید میخواهد او را مشتبه کند، میخواهد او را از آنچه که راست و حقیقت است به چیز دیگر منحرف و منصرف کند. از این جهت به «دروغ» «افک» میگویند؛ و کلمه «افک» بیشتر در مطلق دروغها استعمال نمیشود. مثلًا فرض کنید یک کسی دیشب فلان غذا را خورده میگوید نخوردم، پیش طبیب میرود، طبیب میگوید دیشب چه خوردی، یک چیز دیگر میگوید. این هم یک دروغ است، یک افک است. ولی معمولًا «افک» را در موردی میگویند که پای تهمتی در میان باشد؛ مثلًا برای اینکه شخصی، کتابی، دینی را خراب و لکهدار کنند و مردم را از او منصرف و منحرف نمایند به او تهمت میزنند و دروغ میبندند؛ و بدترین انواع دروغ همین است. این است که ما در قرآن «وَیلٌ یوْمَئِذٍ لِلْمُکذِّبین» داریم نسبت به کسانی که پیغمبران را تکذیب میکنند؛ اینجا هم به این