آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٣ - های وجود اوست

میچیند، چون عمل است؛ یعنی در آنجا ثمره عمل او را، چه خوب چه بد، کس دیگر نمیچیند، اگر کس دیگر هم استفاده ببرد به دلیل پیوندی است که در دنیا با این برقرار کرده، یعنی از این درخت، پیوندی به خودش زده، که [در] مسئله «یوْمَ لا یغْنی مَوْلی عَنْ مَوْلی شَیئاً وَ لا هُمْ ینْصَرونَ.الّا مَنْ رَحِمَ اللَّهُ» [١] که در اخبار داریم مقصود شفاعت [است،] شفاعت تابع پیوندی است که انسان از درخت شفیع در دنیا به درخت خودش زده باشد و الّا انسان [به صورت] درخت پیوند نزده صددرصد تلخ امکان ندارد که از میوه یک درخت شیرین استفاده کند. پس آن هم باز پیوندش مربوط به دنیاست. در آنجا انسان از تمام آن میوههای درخت وجود خودش که اعمال خودش است [بهرهمند است. تفاوت دیگر این است که در آخرتْ انسان] با خودش مواجه میشود، واقعاً خودش را یک درخت میبیند، درختی که آنقدر میوه دارد الی ماشاءاللَّه؛ و بعضی افراد میوههایشان در نهایت درجه شیرین و مطبوع و آن دیگری که درختش زقّوم است میوههایش آنچنان تلخ است که به تعبیر ما از زهر مار تلختر. ولی در عین حال با همه آن تلخی آنچنان گرسنگی و جوعی دارد که همه آنها را میخورد و شکم خودش را پر میکند، چون همانهایی است که در دنیا خورده. آنچه در آنجا میخورد تجسم آن چیزی است که در دنیا خورده.

پس در عالم آخرت، ما درختی در بهشت داریم و درختی در جهنم. انسان ممکن است به صورت آن درخت بهشتی دربیاید، ممکن است به صورت این درخت جهنمی دربیاید. به عبارت دیگر انسان ممکن است عضوی و شاخهای از درخت بهشتی باشد و ممکن است عضوی و

[١]. دخان/ ٤١ و ٤٢.