فهرست منتجب الدين - منتخب الدین رازی، علی بن عبدالله - الصفحة ٣١٤ - تعليقات
خواند مير در دستور الوزراء در اواخر ترجمه ء حال صاحب گفته ( صفحه ١٢١ ) .
صاحب مدت هژده سال بامر خطير وزارت قيام نمود ، وآن مقدار از نفايس كتب كه أو جمع كرد هرگز هيچ وزير بلكه صاحب تاج و سرير جمع نكرده بود ، چنانكه در سفري از اسفار چهار صد شتر بار بردار كتب أو را مى كشيدند " والعهدة على الراوى " .
وليس هذا اول قارورة كسرت في الاسلام ، زيرا اين امر نظائر بسيار دارد ، از آن جمله سوزاندن كتابخانه ء شيخ الطائفة أبو جعفر محمد بن الحسن الطوسى رضوان الله عليه است .
ابن كثير در " البداية والنهاية " ضمن ذكر حوادث سال چهار صد وشصت گفته ( ١٢ / ٩٧ ) .
وفيها توفى من الاعيان أبو جعفر محمد بن الحسن فقيه الشيعة ودفن في مشهد على ، وكان مجاورا به من حين احرقت داره بالكرخ وكتبه ، سنة ثمان واربعين ، إلى محرم هذه السنة فتوفى ودفن هناك .
واز عبارت سبكى صريحا بر مى آيد كه اين امر مكرر واقع شده ، ودر مرئى ومنظر مردم صورت عمل بخود مى گرفته است ، ونص عبارت أو در ترجمه ء حال شيخ اين است ( ٣ / ٥٢ ) .
وقد احرقت كتبه عدة نوب بمحضر من الناس .
وهركه طالب تفصيل اين قصه باشد بتواريخ وتراجم احوال مفصله مراجعه كند ، زيرا مناسب نمى دانم كه بيشتر از اين باين قضيه جگر سوز ودلخراش اشاره كنم ، واين هم بطريق استطراد ذكر شد " تلك شقشقة هدرت ثم قرت " .
مرا درديست اندر دل اگر گويم زبان سوزداگر پنهان كنم ترسم كه مغز استخوان سوزد برگرديم باصل مقصود پس بايستى فقط از شيعيان باين امر ( تأليف تاريخ رى ) بپردازد ، زيرا چنانكه مشروحا معلوم شد " تاريخ رى " مستلزم ذكر