زكريا بن محمد قزويني در " آثار البلاد " تحت عنوان ( بلاد الاقليم الرابع ) : گفته : الرى مدينة مشهورة من امهات البلاد ، واعلام المدن ، كثيرة الخيرات ، وافرة الغلات والثمرات ، قديم البناء ، قال الكلبى بناها شيخ بعد كيومرث ( إلى آخر ما قال ) .

حمد الله مستوفى در " نزهة القلوب " گفته ( صفحه ٥٢ چاپ لندن ) .

رى از اقليم چهارم است وام البلاد ايران وبجهت قدمت آن شيخ البلاد خوانند تا آنكه گفته : شهر رى را شبث بن آدم پيغمبر ( عليه السلام ) ساخت هوشنگ پيشدادى عمارت آن افزود ، وشهر رى بزرگ شد بعد از خرابى منوچهر بن ايرج بن فريدون تجديد عمارتش كرد ، باز خراب يافت امير المؤمنين المهدى بالله محمد بن أبو دوانيق عباسي احياى عمارت آن كرد ، وشهر عظيم شد ، چنانكه گويند : سى هزار مسجد ودو هزار وهفت صد وپنجاه مناره در آن بود ، دور با روش دوازده هزار گام است ، طالع عمارتش برج عقرب ، اهل شهر را بر سر سنگى با هم مخاصمت افتاد ، زيادت از صد هزار آدمى بقتل آمدند ، وخرابى تمام بحال اهل شهر راه يافت ، ودر فتنه مغول بكلى خراب شد ، ودر عهد غازان خان ملك فخر الدين رئى بحكم بر ليغ درو اندك عمارتي افزود ، وجمعى را ساكن گردانيد .

امين احمد رازى در " هفت اقليم " ضمن بيانات خود تحت عنوان " رى " چنين گفته : در زمان المهدى بالله عباسي عمارت شهر رى بدين منوال بود ، مدارس وخوانق شش هزار وچهار صد ، حمام سيصد وشصت ، مساجد چهل وشش هزار وچهار صد ، طاحونه هزار ودويست ، كاروانسرا دوازده هزار وهفتصد ، مناره پانزده هزار وسى وپنج ، يخچال