تاريخ تحليلي اسلام - نصیری رضی، محمد - الصفحة ١٦٢ -           مهمترين فعاليتهاى امام (عليه السلام) در دوران خلفا

‌ در خطبه سوم مى‌فرمايد: تا آن‌كه سومين آن گروه (عثمان) به‌پاخاست... خويشاوندان وى نيز قد برافراشتند و مانند شترى كه علف بهارى مى‌خورد، مال خدا را با تمام دهان خوردند تا آن‌گاه كه رشته‌اش باز شد، كارهاى ناهنجارش به مرگش انجاميد. [١]

مهم‌ترين فعاليت‌هاى امام (عليه السلام) در دوران خلفا

با توجه به موقعيت و مقتضيات موجود در جامعه اسلامى، مهم‌ترين فعاليت‌هاى حضرت على (عليه السلام) عبارت است از:

‌ ١. تفسير قرآن و حل مشكلات بسيارى از آيات;

‌ ٢. پاسخ به پرسش‌هاى دانشمندان بهويژه دانشمندان اهل كتاب; [٢]

‌ ٣. بيان حكم شرعى رويدادهاى نوظهور و قضاياى پيچيده‌اى كه قضات از داورى درباره آن ناتوان بودند;

‌ ٤. پرورش انسان‌هاى برخوردار از ضمير پاك و روح آماده و تربيت شاگردانى مانند عبدالله‌بن‌عباس و افرادى چون ابوذر، مقداد، عمار، مالك‌اشتر، كميل، ميثم‌تمار، حبيب‌بن‌مظاهر و مسلم‌بن‌عوسجه، تا بتوانند در پرتو رهبرى امام (عليه السلام) آنچه با ديده ظاهرى نمى‌توان ديد با ديده دل و چشم باطن دريابند.

‌ ٥‌. كوشش براى تأمين زندگى بينوايان و درماندگان; حضرت با دست خود باغ و قنات پديد مى‌آورد و در راه خدا وقف مى‌كرد; به كار كشاورزى بسيار بها مى‌داد و مى‌فرمود: نزد خدا، كارى محبوب‌تر از كشاورزى نيست. [٣]

‌ ٦‌. شركت در نشست‌هاى رايزنى خلفا و ارائه صادقانه راه‌حل‌ها; هرگاه دستگاه خلافت در مسائل سياسى و مشكلات اجتماعى با بن‌بست روبه‌رو مى‌شد، امام (عليه السلام) مشاورى مورد اعتماد بود كه با واقع بينى خاصى مشكلات را از راه برمى‌داشت و مسير كار را معين مى‌كرد.