تاريخ تحليلي اسلام - نصیری رضی، محمد - الصفحة ٦٢ -           الف موقعيت جغرافيايى
افراد را از وظايف اين جهانى معطوف آمادگى تسليمطلبانه براى يك حادثه كيهانى ساخته بود و آنان را واداشته بود تا بهجاى آنكه در جستوجوى سعادت دستهجمعى از طريق فداكارى در راه كشور باشند، به دنبال سعادت فردى از طريق زهد و انزواطلبى بروند. [١]
ب. نظام طبقاتى
امپراطورى روم نيز، مانند رقيب نيرومندش در نظام طبقاتى بهسر مىبرد. در اين امپراطورى شايستگى ذاتى ملاك شخصيت نبود و هركس، در هر درجه از شايستگى يا بىلياقتى، از مزاياى مخصوص طبقه خود بهرهمند مىشد. مردم به چهار طبقه اشراف، شواليهها، بردگان و طبقه متوسط تقسيم مىشدند.
امام على (عليه السلام) در ترسيم وضعيت جهان در عصر بعثت مىفرمايد: خداوند پيامبرش را زمانى مبعوث ساخت كه مردم در غرقاب گناه و نادانى فرورفته بودند و در سرگردانى بهسر مىبردند. افسار هلاكت آنها را مىكشيد; و پردههاى گمراهى چهره عقلشان را پوشيده بود; و بر جان و دلشان قفل زده شده بود. [٢]
جزيرةالعرب
الف. موقعيت جغرافيايى
شبه جزيره عربستان در جنوب غربى آسيا، با حدود ٣ ميليون كيلومتر مربع مساحت، بزرگترين شبه جزيره دنياست. اين شبهجزيره از طرف شمال بهوسيله ريگزارهاى بسيار وسيع به عراق و اردن محدود مىشود و با آنكه در شرق، جنوب و مغرب به خليج فارس، درياى عمان، خليج عدن و درياى سرخ مىپيوندد، جز در جنوب، از آب بهره چندانى ندارد. [٣]
حاشيه باريكى از زمينهاى پيرامون آن، جنوب و نواحى كوهستانى معتدل، از نعمت باران برخوردار است; اما در ديگر مناطق، كوههاى برهنه و صحراهاى خشك و غيرقابل سكونت فراوان به چشم مىخورد. ارتفاع ديوار بلند اين رشته كوهها، كه از شبه جزيره سينا
[١] تاريخ تمدن ، ج ٣، صص ٧٧٨ ـ ٧٧٧ و همان ، ج ٤، ص ١٣٠.
[٢] نهجالبلاغه ، خطبه ١٩١.
[٣] ر.ك: به نقشه پايان فصل درباره موقعيت قبايل پيش از بعثت; المفصل فى تاريخالعرب قبلالاسلام ، صص ١٨٥ ـ ١٤٠ و معجمالبلدان ، ج ٢، صص١٣٨ـ١٣٧.