تاريخ تحليلي اسلام - نصیری رضی، محمد - الصفحة ٢١٦ -           ابعاد فعاليت و مبارزات امام (عليه السلام)

افتادند، چگونه ممكن است اندوهم پايان يابد؟ بى‌ترديد راز فروزان ماندن مشعل هدايت تشيع در طول تاريخ در بازآفرينى خاطره شهيد نهفته است.

‌ ٢. تبيين معارف در كلاس دعا ; دعا پيوندى لطيف و معنوى ميان انسان و پروردگار است; مكتب تربيتى بزرگى است كه در صيقل‌دادن روح و تعالى جان انسان نقشى بى‌نظير دارد; چنان‌كه نقش آن در القاى مسائل تربيتى، سياسى، اجتماعى و اخلاقى نيز آشكار است.

امام سجاد (عليه السلام) با زبان دعا و نيايش، تصويرى روشن از اجتماع اسلامى و تكليف مسلمانان در شئون گوناگون به‌دست مى‌دهد و يادآورى مى‌كند كه حكومت عدلى در كار نيست، نهى از منكر و امر به معروف تعطيل شده، باطل را از ميان برنمى‌دارند، به فرياد ناتوان و درمانده نمى‌رسند. امنيت در جامعه وجود ندارد و حق حراست نمى‌شود.

‌ امام سجاد (عليه السلام) با تكرار صلوات و تحيت بر محمّد و آل‌محمد (صلى الله عليه وآله) نظام صالح و حكومت حق را به يادها مى‌آورد. ياد مربيان و رهبران عدالت را زنده مى‌سازد، ياد شهيدان و فداكاران زنده را گرامى مى‌دارد [١] و از خداوند، در جهت كوبيدن باطل و يارى حق و نگهبانى از اسلام، توفيق مى‌خواهد. [٢]

‌ او كمك و هدايت گمراهان، رسيدگى به ناتوانان، ياد بى‌پناهان و پناه‌دادن به آنان را سرلوحه برنامه‌ها و نيايش‌هاى خود قرار مى‌دهد و بدين‌ترتيب، اخلاق نيك [٣] و شيوه تربيت فرزند صالح در اجتماع فاسد و مبارزه با اسراف را به مشتاقان مى‌آموزد. [٤]

‌ رساله حقوق آن حضرت يادگارى ديگر از تعاليم تربيتى و اخلاقى او است و روشى ديگر از مبارزه وى با نظام و مفاسد عصر خويش را نشان مى‌دهد. در اين رساله، بيش از ٥٠ حق و وظيفه مورد تفسير و تحليل قرار مى‌گيرد. [٥]

‌ برخورد و مبارزه با علماى دربارى، مراقبت بر جريان امور قضايى و داخلى جامعه اسلامى، بزرگداشت شعر و ارج نهادن به شاعران متعهد و متدين كه شناخت‌هاى درست و