سند روايت: «عنه»: منظور محمّد بن الحسن، شيخ طوسى رحمه الله است؛ «محمّد بن الحسين»: هرگاه به صورت مطلق ذكر گردد، منظور «محمد بن الحسين بن ابى‌الخطاب» است كه شخصى عظيم القدر و كثيرالرواية است؛ [١] «جعفر بن بشير» نيز از زهّاد اصحاب است و مرحوم شيخ طوسى و ديگران او را توثيق كرده‌اند [٢] و «الهيثم بن عروة التميمى» را نيز مرحوم نجاشى توثيق كرده است. [٣] بنابراين، روايت از نظر سند صحيح است و اشكالى ندارد.

معناى روايت: شخصى از امام صادق عليه السلام سؤال مى‌كند كه مُحرمى هنگام وضو، آب را به صورت كامل به چهره و دست‌هاى خود مى‌رساند و اين امر سبب مى‌شود كه يك يا دو مو از ريشش بيفتد، آيا اشكال دارد؟ امام عليه السلام در پاسخ او فرمودند: كار حرامى نكرده و كفّاره نيز ندارد؛ چرا كه در دين حرج جعل نشده است.

توضيح آن كه: يكى از محرّمات احرام كندن مو از بدن است و كفّاره دارد. حال، امام عليه السلام براى نفى كفّاره در اين فرض، به آيه شريفه‌ «وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى الدّينِ مِنْ حَرَجٍ» استدلال مى‌كنند؛ چرا كه انسان در حال احرام، حدّاقل سه مرتبه وضو مى‌گيرد و در هر بار نيز چند مو از محاسنش جدا مى‌شود؛ كه اگر براى هر مرتبه لازم باشد كفّاره دهد، دچار سختى و مشقّت مى‌شود.

بنابراين، روايت از نظر دلالت نيز تامّ است؛ و با اين روايت، اوّلًا: مشخّص مى‌شود كه اين قسمت از آيه شريفه در بيان سوم از معناى پنجم ظهور دارد؛ و ثانياً: در استدلال به اين قسمت از آيه لازم نيست كه قبل و بعد آن ملاحظه شود.

٢) وعنه، عن أبيه، عن عبداللَّه بن المغيرة، عن إبن‌مسكان، قال: حدّثني محمّد بن ميسر، قال: سألت أباعبداللَّه عليه السلام عن الرجل الجنب ينتهي إلى الماء القليل فى الطريق، ويريد أن يغتسل منه وليس معه إناء يغرف به‌

[١]. احمد بن على النجاشى، رجال النجاشى، ص ٣٣٤، شماره ٨٩٧.

[٢]. احمد بن على النجاشى، پيشين، ص ١١٩، شماره ٣٠٤؛ محمّد بن الحسن الطوسى، الفهرست، ص ٩٢، شماره ١٤٢.

[٣]. احمد بن على النجاشى، پيشين، ص ٤٣٧، شماره ١١٧٤.