قاعده لاحرج - حسينى خواه، سيدجواد؛ تقريربحث شيخ محمّدجواد فاضل لنكرانى - الصفحة ٢٧ - الف) آياتى كه واژه «حرج» در آنها به معناى «ضيق» آمده، عبارت است از
أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مّمَّا قَضَيْتَ» [١]؛
به پروردگارت سوگند كه ايمان نمىآورند، مگر آن كه تو را در مورد آن چه ميان آنان مايه اختلاف است، داور گردانند؛ سپس از حكمى كه كردهاى در دلهايشان احساس حرج و ضيق نكنند. (ناراحت نشوند و نگويند اين چه حكمى بود كه پيامبر كرد).
٢- «يأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَوةِ فَاغْسِلُواْ وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُواْ بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِن كُنتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا وَإِن كُنتُم مَّرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْجَآءَ أَحَدٌ مّنكُم مّنَ الْغَآ ل طِ أَوْ لمَسْتُمُ النّسَآءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَآءً فَتَيَمَّمُواْ صَعِيدًا طَيّبًا فَامْسَحُواْ بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُم مّنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُم مّنْ حَرَجٍ وَلكِن يُرِيدُ لِيُطَهّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُو عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ» [٢]؛
اى مؤمنان، چون براى نماز برخاستيد، چهره و دستهايتان را تا آرنج بشوييد و بخشى از سرتان را مسح كنيد و نيز پاهاى خود را تا برآمدگى روى پا [مسح كنيد] و اگر جنب بوديد، غسل كنيد؛ و اگر بيمار يا در سفر بوديد و يا از جاى قضاى حاجت آمديد، يا با زنان آميزش كرديد و آبى نيافتيد، به خاكى پاك تيمّم كنيد؛ با آن بخشى از چهره و دستهاى خود را مسح نماييد؛ خداوند نمىخواهد شما را در تنگنا افكند؛ ولى مىخواهد شما را پاكيزه گرداند و نعمت خود را بر شما تمام كند، باشد كه سپاس گزاريد.
٣- «فَمَن يُرِدِ اللَّهُ أَن يَهْدِيَهُو يَشْرَحْ صَدْرَهُو لِلْإِسْلمِ وَمَن يُرِدْ أَن يُضِلَّهُ و يَجْعَلْ صَدْرَهُو ضَيّقًا حَرَجًا ...» [٣]؛
خدا كسىراكه بخواهد هدايت كند، دلش را براى [پذيرش] اسلام مىگشايد و هركس را كه بخواهد در گمراهى وانهد، دلش را تنگ و بسته مىدارد ...
[١]. سوره نساء، آيه ٦٥.
[٢]. سوره مائده، آيه ٦.
[٣]. سوره انعام، آيه ١٢٥.