تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٤٠٥ - نکتهها

وصف، فقط منحصر به باری تعالی است، گرچه «لم یولد» نیز چنین است، به هر حال، خدا از این جهت نیز بی همتاست.
٤- وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ ظاهرا «یکن» منسلخ از زمان است نظیر کَیْفَ نُکَلِّمُ مَنْ کانَ فِی الْمَهْدِ صَبِیًّا مریم/ ٢٩٠ «احد» نکره در سیاق نفی، مفید عموم است، آن شامل انسان غیر انسان می‌باشد، معنی آیه چنین می‌شود: هیچ کس و هیچ چیز مانند خدا نیست، نظیر لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْ‌ءٌ این هم شکل دیگری از بی همتایی است، تأخر «احد» ظاهرا برای حفظ اواخر آیات است.

نکته‌ها

درجات توحید: در رابطه با قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ باید دانست: درباره خداوند سبحان به چهار نوع توحید عقیده داریم که درجات توحید نامیده می‌شوند.
اول: توحید ذات. یعنی خدا بی همتا و بی مانند است مانند قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ و آیات بعدی که همه حکایت از بی مانندی خدا دارند و نظیر آیات لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْ‌ءٌ شوری/ ١١، نفی ثانی داشتن نیز از توحید ذات است نظیر لا تَتَّخِذُوا إِلهَیْنِ اثْنَیْنِ إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ نحل/ ٥١ و نظیر وَ لا تَقُولُوا ثَلاثَةٌ انْتَهُوا خَیْراً لَکُمْ إِنَّمَا اللَّهُ إِلهٌ واحِدٌ نساء/ ١٧١.
دوّم: توحید صفات. یعنی صفات حق تعالی عین ذات اوست، میان ذات و صفات حق دوگانگی وجود ندارند، بر خلاف انسان که صفاتش عارض بر ذات او است، نظیر علم، که قبلا وجود نداشت، بعدا عالم شد، علی هذا یا بگو: اللَّه و یا بگو:
علم مطلق، یا قدرت مطلق، هر سه یکی است.
توحید صفاتی نفی هر گونه کثرت و ترکب در خود ذات است و همچنین