تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٦٣ - شرحها

آوِی إِلی رُکْنٍ شَدِیدٍ هود/ ٨٠ و مثل فَآواکُمْ وَ أَیَّدَکُمْ بِنَصْرِهِ انفال/ ٢٦، خدا آن حضرت را در منزل ابو طالب پناه داد.
عائل: عیل (بفتح- ع): فقر. «عال یعیل عیلا: افتقر» عائل:
فقیر.
تقهر: قهر: غلبه کردن. ذلیل کردن، منظور از «لا تقهر» ظاهرا غلبه در خوردن مال یتیم و در مظلوم کردن او است.
تنهر: نهر: (بر وزن عقل) راندن، زجر کردن، راغب شدت را در آن قید کرده است «نهر السائل: زجره» طبرسی فرموده: آن راندن سائل است با صیحه.

شرحها

در این آیات، ابتدا نور آفتاب و ظلمت شب، مورد قسم واقع می‌شود که یعنی جهان همه‌اش فراز و نشیب و احوال مختلف است، راه توحید از میان اینها می‌گذرد، یتیم، ضال، عائل، سائل همه نمونه‌هایی از ظلمت و نشیب است پناه دادن، و هدایت نمودن و غنی کردن از نمونه‌های فراز نور است، علی هذا نباید فکر کنی که گرفتاری نمونه قهر خداست زیرا ما وَدَّعَکَ رَبُّکَ وَ ما قَلی
سپس اشاره شده به پاداش فعالیتی که در این فراز و نشیب است وَ لَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ ... آن گاه فشارهای گذشته آن حضرت را تذکر داده و فرمان می‌دهد:
حالا که با چشم خود آن گرفتاریها را دیده‌ای بر یتیم قهر نکن، سائل را با خشونت مران و نعمت خدایت را بازگو کن.
مطالب این سوره در زندگی پر از فراز و نشیب، برای انسان یک تعادل روحی و تشخیص مسیر نشان می‌دهد که انسان چه جور باید زندگی کند و این راه را چطور برود.