تفسيراحسنالحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٨٠ - شرحها
مگر در این آیه که بدون الف و لام آمده است در کشاف گوید:
بعضی آن را «اسفل السافلین» خوانده است.
احکم: حکم: داوری «حکم بینهم: قضی و فصل» احکم الحاکمین:
یعنی عادلترین داوران.
شرحها
در این سوره بیان شده که خدا انسان را در بهترین استعداد و اعتدال
آفریده است، سپس انسان با پیروی از هوای نفس چنان سقوط میکند که از هر
موجود پست، پستتر میشود، امّا گروه دیگری در اثر ایمان و اعمال صالح چنان
اوج میگیرند که به نعمت ابدی میرسند، و چون خدا احکم الحاکمین است، باید
در مقابل اعمال این دو گروه، پاداش و کیفری قرار دهد و آن همان معاد و
قیامت است و انسان نباید آن را تکذیب کند.
در رابطه با قسمها و مقسم به،
ارتباط طور سینین و بلد الامین روشن است زیرا اولی محل ظهور تورات و دومی
محل ظهور قرآن است که هر دو در پروراندن انسان و رساندن او به اوج کمال،
علّت و سبب هستند (البته تورات در عهد خود).
اما انجیر و زیتون شاید
بدان جهت ذکر شدهاند که بدن را اصلاح میکنند و ارتقاء میدهند مانند موسی
و محمّد صلّی اللَّه علیه و آله که استعداد و روح را اوج میدهند و یا
آنها مانند انسان فاسد شدن و صالح شدن دارند یعنی سوگند به انجیر و زیتون
که درمان مادی و خوراک هستند، و سوگند به طور سینا و مکه که محل طلوع
ارتقاء الهی میباشند که ما انسان را ... و اللَّه العالم.
١- ٣- وَ التِّینِ وَ الزَّیْتُونِ وَ طُورِ سِینِینَ وَ هذَا الْبَلَدِ الْأَمِینِ
ظاهر
آیه آنست که مراد از تین و زیتون دو میوه معمولی است. از ابو ذر نقل شده
که رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله فرمودند: اگر میگفتم میوهای از بهشت
نازل شده