تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٣١٩ - نکتهها

نکته‌ها

زمین چگونه خبر خواهد داد؟ در رابطه با آیه یَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها باید بدانیم که ظهور آیه در سخن گفتن و خبر دادن زمین است نه دلالت طبیعی مانند کاوشهایی که از اقوام گذشته خبر می‌دهد.
این آیه نشان می‌دهد که زمین یک نوع شعور دارد و آنچه در روی آن واقع می‌شود ضبط می‌کند. در روایتی از رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله آمده: آیا می‌دانید خبرهای زمین چیست؟ گفتند: خدا و رسولش داناتر است. فرمود: گواهی می‌دهد برای هر مرد و زن آنچه بر روی زمین کرده‌اند و می‌گوید: چنین و چنان کرده‌اند [١].
در روایت دیگر از آن حضرت است که فرمود: بر وضو و بهترین اعمال که نماز باشد مواظبت کنید، و از زمین بر حذر باشید، آن ریشه شماست هر که روی آن عملی از خیر و شر انجام دهد از آن خبر خواهد داد [٢].
٣- و نیز روایت شده: رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله از هیچ منزلی حرکت نکرد مگر اینکه در آن دو رکعت نماز خواند و فرمود: می‌خواهم روز قیامت به نماز من گواهی دهد [٣].
ابو کهمس از امام صادق علیه السّلام می‌پرسد انسان نوافل را در یک جا بخواند یا

---

[١]
مجمع البیان «ان النبی، قال أ تدرون ما اخبارها؟ قالوا اللَّه و رسوله اعلم قال اخبارها ان تشهد علی کل عبد و امة بما عمل علی ظهرها تقول عمل کذا و کذا یوم کذا و کذا».
[٢]
مجمع البیان «قال: قال رسول اللَّه (ص) حافظوا علی الوضوء و خیر اعمالکم الصلاة و تحفظوا من الارض فانها امکم و لیس فیها احد یعمل خیرا او شرا الا و هی مخبرة به».
[٣]-
عن النبی (ص) انه لم یرتحل من منزل الا صلّی فیه رکعتین و قال حتی یشهد علی بالصلاة (المیزان ج ٦/ ٣٣٧).