معاد و جهان پس از مرگ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٢ - چند يادآورى لازم

وَجَدْتُ ما وَعَدَنى رَبّى حَقّاً؛ آيا شما آنچه را خداوند وعده كرده بود يافتيد ما كه وعده خدا را به حقيقت دريافتيم»

بعضى از حاضران گفتند: آيا با افراد بى جانى صحبت مى‌كنى كه به صورت جيفه‌اى در آمده‌اند؟

پيامبر (ص) فرمود: «شما سخنان مرا بهتر از آنها نمى‌شنويد». [١]

و در نهج البلاغه مى‌خوانيم: على- عليه السلام- به هنگامى كه از جنگ «صفين» باز مى‌گشت در كنار قبرستانى كه پشت شهر كوفه قرار داشت ايستاد، و رو به قبرها كرده و با ساكنان آنها چنين سخن گفت:

«اى صاحبان خانه‌هاى وحشتناك و قبرهاى تاريك! ... شما پيشرو اين قافله بوديد و ما به دنبال شما مى‌آئيم، اما خانه‌هاى شما به دست ديگران افتاد و همسران شما ازدواج كردند و اموال شما تقسيم شد! ... اينها خبرهائى است كه نزد ماست. نزد شما چه خبر؟ ... سپس رو به ياران خود كرده و فرمود: اگر به آنها اجازه سخن دهند به شما مى‌گويند كه بهترين زاد و توشه‌ها تقوا ست». [٢]

با توجه با اين مدارك و مانند آن روشن مى‌شود كه از نظر منابع اسلامى نيز، ارتباط با ارواح امر غير ممكنى نيست.

٣- آيا ارواح همه چيز را مى‌دانند؟ و يا تمام آنچه را مى‌دانند مى‌توانند بگويند؟

جواب اين سؤال مسلماً منفى است، زيرا روح پس از جدائى از اين‌

[١]. سيره ابن هشام، جلد اول، صفحه ٦٣٩.

[٢]. نهج البلاغه، كلمات قصار، حكمت ١٣٠.