معاد و جهان پس از مرگ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧١ - تجسم اعمال

و مانند آن، راجع به تجسم اعمال مى‌يابيم، در چندين مورد به صورت يك حكم كلى نيز به اين مطلب اشاره شده است از جمله:

١- «وَ وَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِراً؛ آنها اعمال خود را در آنجا حاضر مى‌بينند». و در واقع هر چه مى‌كشند از دست اعمال خود مى‌كشند و لذا بلافاصله بعد از اين جمله مى‌گويد:

«وَ لا يَظْلِمُ رَبُّكَ احَداً؛ و خداى تو به كسى ستم نمى‌كند!» [١]

٢- «وَ بَدا لَهُمْ سَيِّئاتُ ما عَمِلُوا وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ‌؛ اعمال سوء آنها براى آنان آشكار خواهد شد و آنچه از مجازات و كيفر الهى را به باد مسخره گرفته بودند دامان آنها را خواهد گرفت». [٢]

٣- «يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتًا لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ‌؛ در آن روز مردم دسته دسته خارج مى‌شوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود». [٣]

٤- «فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ‌! وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ‌؛ هر كس به اندازه سنگينى ذره‌اى كار نيك انجام داده آن را خواهد ديد و هر كس به قدر سنگينى ذره‌اى كار بدى انجام داده او نيز آن را مشاهده خواهد كرد». [٤]

اين آيه مى‌گويد انسان نفس عمل نيك و بد را خواهد ديد نه سزا و كيفر و پاداش آنها را، و همچنين آيات قبل، البته ممكن است همه اينها را به عنوان مشاهده نتيجه و پاداش و كيفر عمل يا مشاهده نامه اعمال توجيه و تفسير كنيم، ولى مسلماً اين توجيه و تفسيرها بر خلاف ظاهر آيات است، و شاهد و قرينه‌اى براى آن در دست نيست.

علاوه بر اين روايات زيادى كه در منابع اسلامى وارد شده ما را از چنين‌

[١]. سوره كهف (١٨)، آيه ٤٩.

[٢]. سوره جاثيه (٤٥)، آيه ٣٣.

[٣]. سوره زلزال (٩٩)، آيه ٦.

[٤]. سوره زلزال (٩٩)، آيات ٧ و ٩.