معاد و جهان پس از مرگ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٦ - پاداش و كيفر

و انتقامجويى از ساحت پاك پروردگار به دور است، زيرا انتقام (برخلاف آنچه تصور مى‌شود) نشانه قدرت نيست، بلكه نشانه ضعف و ناتوانى روح آدمى است، انتقام مرهمى بر ارواج مجروح و زخم خورده است و يا به تعبير صحيح‌تر عاملى است براى تخدير ارواح ناراحت و ناتوان و بيمار. بنابراين كيفرهاى الهى داراى «عنصر انتقامى» نيستند.

همچنين «عنصر تربيتى» براى خود شخص مرتكب گناه يا ديگران ندارد، چه اينكه مركز تربيت، اين جهان است، و در جهان ديگر، تربيت مطرح نيست، بنابراين مجازاتهاى عالم پس از مرگ، مانند قوانين كيفرى و جزائى اين جهان هم نيست، زيرا در اين گونه كيفرها و مجازاتها مسأله تربيت كاملًا مفهوم دارد ولى نسبت به بعد از مرگ نامفهوم است.

تمام اين سؤالات پيچيده را با توجه به يك حقيقت مى‌توان پاسخ گفت و آن اينكه: سرچشمه اصلى كيفرها و مجازاتها در عالم رستاخيز و پس از مرگ، آثار و نتايج خود گناه در روح و جسم آدمى و همچنين تجسم آنهاست.

توضيح اينكه: در آيات و روايات اسلامى تعبيرات جالب و حساب شده‌اى درباره چگونگى ارتباط اين جهان با جهان پس از مرگ ديده مى‌شود كه مى‌تواند روشنگر نقاط تاريك اين بحث باشد، مثلًا در آيه ٢٠ سوره شورى مى‌خوانيم: «مَنْ كانَ يُريدُ حَرْثَ اْلآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ في حَرْثِهِ‌؛ آنها كه زراعت و كشت سراى ديگر را (با اعمال نيك خود) مى‌طلبند كشت آنها را افزون مى‌كنيم».

تعبير به كشت تعبير جالبى است كه نشان مى‌دهد پاداش و كيفر در آن جهان چيزى جز نتايج اعمال خود انسان نيست.

و در آيه ١٥ سوره جن مى‌خوانيم: «وَ أَمَّا الْقاسِطُونَ فَكانُوا لِجَهَنَّمَ‌