پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٣ - ٣- هفت رؤياى صادقه در قرآن مجيد

حديبيه در سال ششم بود.

بعضى ديگر مانند «فخر رازى» ترجيح داده‌اند كه رؤيا به معناى رؤيت و مشاهده كردن در حال بيدارى باشد و آن را اشاره به مسأله معراج مى‌دانند. [١]

اين احتمال بسيار ضعيف است چرا كه مفهوم اصلى «رؤيا» از نظر متون لغت همان مشاهده در حال خواب است و نه بيدارى، بنابراين صحيح همان تفسير اوّل است.

در اين‌كه منظور از «شجره ملعونه» (درخت نفرين شده) چيست بعضى آن را به‌ «شجره زقوم» كه درختى است كه مطابق آيه ٦٤ سوره صافات در قعر جهنم مى‌رويد، و ميوه‌اى بسيار بد طعم ناگوار دارد و طبق آيات ٤٦ و ٤٧ سوره دخان خوراك گنهكاران است.

در حالى كه بعضى آن را به قوم سركش يهود تفسير كرده‌اند آنها همانند درختى بودند با شاخ و برگ فراوان اما مطرود درگاه خداوند.

ولى در بسيارى از كتب معروف تفسير شيعه و اهل سنت «شجره ملعونه» به «بنى‌اميه» تفسير شده است، و فخر رازى آن را از ابن عباس، مفسّر معروف اسلامى نقل كرده است‌ [٢] و اين تفسير با آنچه درباره رؤياى پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم ذكر شد كاملًا هماهنگ است.

ممكن است گفته شود كه در قرآن مجيد ذكرى از اين شجره ملعونه به ميان نيامده است، ولى با توجه به اين‌كه قرآن شديداً منافقان را لعن كرده (محمّد ٢٣) و بنى‌اميه از سردمداران نفاق در اسلام بودند اين مشكل حل مى‌شود.

از اين گذشته تعبير «نُخَوِّفُهُم فَما يَزِيْدُهُمْ إلّا طُغْياناً كَبِيرا؛ ما آنها را انذار مى‌كنيم ولى جز بر طغيان عظيمشان افزوده نمى‌شود» كاملًا درباره آنها صادق است.

[١]. اين روايت در تفسير «قرطبى» و «مجمع‌البيان» و تفسير «صافى» و «فخر رازى» آمده است، و مرحوم «فيض كاشانى» مى‌گويد از رواياتى است كه ميان خاصه و عامه معروف است.

[٢]. قرطبى اين روايت را از ابن عباس در تفسير خود جلد ٦، صفحه ٣٩٠٢ و فخررازى نيزآن را از ابن عباس نقل مى‌كند، جلد ٢٠، صفحه ٢٣٧.