پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٤ - شرح مفردات

گسترده‌ترى به كار رفته است و به معناى انتقال از حالتى به حالت ديگر استعمال شده. سخن را از اين جهت «عبارت» گويند كه گذراست، و از زبان گوينده به گوش شنونده مى‌رسد.

اما «عبرت» به معناى كيفيّت قابل مشاهده‌اى است كه انسان بوسيله آن منتقل به چيزى كه قابل مشاهده نيست مى‌شود. [١]

بعضى نيز گفته‌اند: «عبرت» به معناى دلالتى است كه انسان را به مقصود مى‌رساند [٢] اين واژه به معناى تعجب نيز آمده است‌ [٣] (شايد از اين جهت كه بسيارى از حوادثى را كه انسان از طريق حوادث مهم و آشكار كشف مى‌كند تعجب‌آميز است).

«سَيْر» به معناى حركت روى زمين است، بنابراين وقتى گفته شود «سير فى الارض» جنبه تأكيد پيدا مى‌كند، راغب در مفردات مى‌گويد: براى سير در ارض دو معنا ذكر كرده‌اند: يكى حركت جسمانى در روى زمين (و مشاهده موجودات و آثار مختلف آنها) و ديگر حركت فكرى و مطالعه درباره اين موجودات جهان، بعضى نيز گفته‌اند سير به معناى عبور ممتد در يك جهت است. [٤]

«سيره» به معناى «روش» يا به معناى تاريخ زندگى افراد نيز از همين معنا گرفته شده است.

«رؤيت» در لغت به دو معنا آمده است به معناى مشاهده با چشم، و به معناى علم و آگاهى و مشاهده باطنى‌ [٥] و در قرآن مجيد در بسيارى از موارد به معناى دوّم يعنى علم و آگاهى به كار رفته است و «رأى» نيز به معناى اعتقاد قلبى و نظريه است خواه اعتقاد قطعى بوده باشد يا اعتقاد ظنّى، و «رويه» و

[١]. مفردات راغب.

[٢]. مجمع البيان، جلد ٥، صفحه ٢٧١.

[٣]. لسان العرب.

[٤]. مجمع البيان، جلد ٥، صفحه ٢٦٨.

[٥]. اوّلى متعدى به يك مفعول و دوّمى به دو مفعول (لسان العرب و مفردات).