پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩ - ٢- آيا بسم اللَّه جزء تمام سورههاى قرآن است؟

مفسّر معروف «آلوسى» در «روح البيان» هر چند اين دلايل را زير سئوال برده ولى به هر حال تصريح مى‌كند كه بسم اللَّه آيه مستقلى از قرآن است هر چند جزء سوره حمد نيست! [١]

بنابراين در حقيقت او اين مطلب را پذيرفته كه بسم اللَّه جزء قرآن است ولى معلوم نيست چرا اصرار دارد كه آيه مستقلى باشد، و نه جزء سوره حمد؟

در هر صورت چيزى از اين روشن‌تر نيست كه «بسم اللَّه» در تمام قرآن‌ها در طول تاريخ اسلام، در آغاز همه سوره‌ها، جز سوره برائت، نوشته شده است، و اين چيزى است كه مسلماً به دستور پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و سلم بوده، و نمى‌توان پذيرفت كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم دستور داده باشد چيزى را كه جزء قرآن نيست در لابه‌لاى آيات قرآن وارد كنند، بنابر اين به هيچ بهانه‌اى نمى‌توانيم «بسم اللَّه» را از سوره‌ها جدا كنيم كه اين نوعى تحريف قرآن است.

به همين دليل امام باقر عليه السلام درباره اين‌گونه اشخاص مى‌فرمايد:

«سَرَقُوا اكْرَمَ آيَةٍ فى كِتابِ اللَّه: بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحيم؛ آنها با ارزش‌ترين آيه قرآن «بسم اللَّه الرحمن الرحيم» را سرقت كردند»! [٢]

و امام صادق عليه السلام مى‌افزايد: «ما لَهُمْ قاتَلَهُمُ اللَّه عَمَدُوا الى‌ اعْظَمِ آية فى كِتابِ اللَّه فَزَعَمُوا انَّها بِدْعَةٌ اذا اظْهَروُها وَ هِىَ بِسْم اللَّه الرحمن الرحيم!؛ خداوند آنها را بكشد آنها به مخالفت با بزرگترين آيه قرآن برخاستند، و گمان كردند اگر آن را آشكار بگويند بدعت است، و آن بسم اللَّه الرحمن الرحيم است». [٣]

و به همين جهت ائمه اهل بيت عليه السلام اصرار داشتند كه مخصوصاً بسم اللَّه را در تمام نمازهاى شب و روز جهراً و با صداى بلند بخوانند، تا اين بدعت زشت و شوم درهم شكسته شود.

كوتاه سخن اين‌كه: اهميّت «بسم اللَّه» در ميان آيات قرآن از آن روشن‌تر است كه نياز به بحث داشته باشد، و به همين دليل بايد به آن اهميّت فراوان داد.

[١]. روح المعانى، جلد ١، صفحه ٣٧.

[٢]. تفسير برهان، جلد ١، صفحه ٤٢، حديث ١٥.

[٣]. همان مدرك حديث ٢٦.