پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٧ - ٣- رابطه «صبر و شكر» و «معرفت»

بر سپاه شرك و ظلم، نجات از چنگال ظالمان و طاغوت‌ها، و موفقيّت براى انجام يك جهاد يا فريضه بزرگ ديگر.

و يا از اين نظر كه عذاب الهى دامان قوم سركشى را گرفته، و آنها را به نابودى كشانده، و يا تازيانه‌هاى مجازات براى بيدار كردن امت‌ها از خواب غفلت بر دوش آنها نواخته شده، همه اينها «ايام اللَّه» است و در مفهوم وسيع و گسترده آن داخل است.

اما چرا بهره‌گيرى از اين آيات الهى و درس‌هاى عبرت را مخصوص صابران و شاكران مى‌كند (توجه داشته باشيد «صبار» و «شكور» هر دو صيغه مبالغه است يك فزونى صبر و استقامت را مى‌رساند و ديگرى فزونى شكرگزارى نعمت را) به خاطر آن است كه بررسى دقايق اين حوادث و ريشه‌هاى آنها از يكسو، نتايج آنها از سوى ديگر نيازمند به صبر و حوصله و شكيبايى است.

به علاوه آنهايى مى‌توانند بهره كافى از اين حوادث بگيرند كه قدر اين نعمت‌ها را مى‌دانند و در برابر آن سپاس گذارند.

و به اين ترتيب‌ «صبر» و «شكر» دو زمينه مناسب براى معرفت و آگاهى بيشتر است.

اين احتمال نيز وجود دارد كه ذكر صبر و شكر در اين آيه در كنار يكديگر به خاطر آن است كه اين افراد در برابر مصائب با سلاح صبر و شكيبايى مجهز مى‌شوند، و در برابر نعمت‌ها با سلاح شكر، و به اين ترتيب نه در برابر مصيبت زانو مى‌زنند، و نه در مقابل نعمت مغرور مى‌شوند، و در هر حال خويش را گم نمى‌كنند، به همين دليل توانايى بر اندوختن معرفت و گرفتن درس و عبرت از اين حوادث بزرگ دارند.

در آيه دوّم و چهارم‌ اين جمله را (انَّ فِىْ ذلِكَ لآياتٍ لِكُلِّ صَبّارٍ شَكُورٍ) بعد از مسأله حركت كشتى‌ها بر صفحه اقيانوس‌ها مى‌آورد كه به فرمان خدا و با استفاده از وزش منظم بادها به سرعت مسافت‌هاى دور و دراز را طى كرده، و به سرمنزل‌