پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥ - * چرا اين بخش از تفسير قرآن نموّ كافى نكرده است!

موضوعى است (هر چند به تنهايى كافى نيست). و اين كار در گذشته صورت نگرفته مگر به شكل ناقص و گاه بسيار نارسا.

اين نكته نيز قابل توجه است كه جمعى از دانشمندان غربى و خارجى علاقه‌مند به قرآن مجيد جهت تهيّه معجم‌هايى براى اين كتاب آسمانى زحمت كشيده‌اند كه يكى از نمونه‌هاى قابل ملاحظه آن كتاب‌ «نجوم الفرقان فى اطراف القرآن» نوشته مستشرق آلمانى‌ «فلوگل» است و نوشته‌هاى ديگرى نيز از ناحيه مسلمانان مانند «مفتاح كنوز القرآن» و كتاب‌ «فتح الرحمن» تهيه شده است.

و بنابه تصريح مقدمه «المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الكريم» هم اينها بوده است كه به مؤلف آن امكان داده است كه بتواند اين معجم غنى و جالب را تهيه و در دسترس علماى اسلام قرار دهد.

آخرين سخن در اين‌جا اين است كه على رغم تمام مشكلاتى كه در تفسير موضوعى وجود دارد آثار و بركات آن به همين نسبت زياد است، به خصوص براى دانشمندان و محققان، و حقايقى كه در پرتو آن كشف مى‌گردد ايمان و نشاط و علاقه آنها را به ادامه كار افزون مى‌كند، و آتش عشق را در دل‌شان شعله‌ورتر مى‌سازد.

زيرا آيات قرآن مجيد درباره يك موضوع هركدام جداگانه به صورت نقطه‌اى است كه وقتى هم آنها جمع‌آورى و كنار هم قرار داده شود از مجموع اين نقطه‌ها شكل و ترسيم تازه‌اى به دست مى‌آيد كه قبلًا وجود نداشت و اين بسيار مهم و جالب و نشاطانگيز است. و همان‌گونه كه گفتيم شخص پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم و امامان اهل بيت عليه السلام از همان آغاز ما را به تفسير موضوعى راهنمايى كرده‌اند، و نمونه‌هاى مختلفى در كلام خودشان از اين كار ارائه داده‌اند كه بسيار دلپذير و زيبا است و قبلًا به بعضى از آنها اشاره شد.

اكنون كه اين مقدمه را به پايان مى‌بريم خود را در مقابل كار بسيار بزرگ و مشكلى مى‌بينيم كه مسلماً هرگز با اتكاى نيروى خود نمى‌توانيم اين بار را به‌