اى بندگان خدا! روزگار بر بازماندگان آن گونه مى‌گذرد كه بر پيشينيان گذشت، آنچه گذشته باز نمى‌گردد، و آنچه هم اكنون موجود است جاودان نمى‌ماند، آخر كارش همچون اوّل كار اوست، و اعمال و رفتارش همانند يكديگر و نشانه‌هايش روشن و آشكار است»! [١]

و در تفسير معناى ايمان بعد از اين‌كه براى آن چهار ستون قائل مى‌شود (صبر و يقين و عدل و جهاد) مى‌فرمايد:

«وَاليَقينُ منها عَلَى‌ ارْبَعِ شُعَبٍ: عَلى‌ تَبْصِرَةِ الفِطْنَةِ، وَتأَوَّلِ الْحِكْمَةِ، وَمَوْعِظَةِ العِبَرةِ، وَسُنَّةِ الأَوَّلينَ؛ يقين چهار شعبه دارد (بر چهار پايه استوار است): بر بينش و هوشيارى، و رسيدن به دقايق حكمت، پند گرفتن از عبرت‌ها، و توجه به سنت‌هاى پيشينيان». [٢]

و در جاى ديگر مى‌فرمايد:

«وَاعْلَمُوا عِبادَ اللَّهِ وَما أَنْتُمْ فِيهِ مِنْ هذِهِ الدُّنْيا عَلى سَبِيلِ مَنْ قَدْ مَضى‌ قَبْلَكُم، مِمَّنْ كانَ أَطْوَلَ مِنْكُمْ اعْماراً، وأعْمَرَ دِيَاراً، وأَبْعَدَ آثاراً، اصْبَحَتْ أَصَواتُهُم هامِدَةً، وَرِياحُهُمْ راكِدَةً، وَأَجسادُهُمْ بالِيَةً، وَدِيارُهُمْ خالِيَةً، وَآثارُهُمْ عافِيةً، فَاسْتَبْدَلُوا بالْقُصُورِ المُشَيَّدَةِ، وَالنَّمارِقِ الْمُمَهَّدةِ، الصُّخُورَ وَلأَحجارَ المُسنَّدَةَ، وَالْقُبُورَ اللاطِئَةَ المُلْحَدَةَ، التَّى قَدْ بُنِىَ عَلَى‌ الْخَرابِ فِنائُها وَ شُيِّدَ بالتُّراب بِنائُها؛

بدانيد اى بندگان خدا! شما و آنچه از اين دنيا داريد، به همان راهى مى‌رود كه پيشينيان شما رفتند، آنها كه عمرشان از شما طولانى‌تر، سرزمين‌شان آبادتر، و آثارشان بيشتر بود، ناگهان صداهايشان خاموش، و قدرتشان نابود، و اجسادشان پوسيده، و سرزمينشان خالى و آثارشان ويران گشت.

قصرهاى بلند و محكم و پشتى‌هاى راحت و نرم آنها، به سنگ و آجر و لحدهاى گورستان مبدل شد، همان گورهايى كه بنايش بر ويرانى است و بار

[١]. نهج‌البلاغه، خطبه ١٥٧.

[٢]. نهج‌البلاغه، كلمات قصار جمله ٣١.