ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٨٨ - تفسير

سؤال:

و اگر كسى بگويد عطف چيزى به خودش در آيات قرآن ديده ميشود مانند آيه كريمه:(الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ‌)[١]() (آنان كه كافر شده و از راه حق جلوگيرى كنند) كه‌(صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ) عطف به «كفروا» شده و بهمان معنا است و آيه‌(الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا) آنان كه كافر شدند و آيات ما را تكذيب كردند، كه جمله دوم عطف به جمله اول شده و بهمان معنا است.

پاسخ:

در اين دو آيه نيز همان مطلب كه گفتيم هست و جلوگيرى از راه حق و يا تكذيب آيات الهى با كفر، يكى نيست و فرق دارند و آنها دلالت بر كفر دارند و خود كفر نيستند.

به اين آيه و امثال آن استدلال شده بر فساد قول كسانى كه قائل به حبطاند كه اعمال خوب انسان ممكن است بكلى بى‌اثر و بى‌نتيجه گردد از اين راه كه اين آيه ميگويد كسى كه اين اعمال را انجام دهد مستحق پاداش است و اين آيه شرط نكرد كه چيزى بجا نياورد كه آن را از بين ببرد و بى‌نتيجه نمايد.

اگر گفته شود ناگزير بايد چنين شرطى باشد همانطور كه در وعده عذاب نسبت به كفار اين شرط هست كه توبه نكرده باشد.

پاسخ اينست كه توبه در اينجا شرط شده است بعلت اجماع مسلمانان نه اينكه توبه عذاب را بردارد و اين نوعى تفضل الهى است كه اگر كسى توبه كند خداوند او را عذاب نميكند اما در مورد انجام اعمال نيك اجماع نيست كه بايد عملى ديگر بجا نياورد تا سزاوار پاداش و اجر گردد و فرق اين دو مورد همين است.

[١]- آيه ٨٨ از سوره نحل.