ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٤٢ - تفسير

٣- هر كلام و سخنى باستثناء خود عقد ازدواج (ابن زيد).

(أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ): (و نيز باكى بر شما نيست) كه در دل خود پنهان كنيد يعنى پنهانى قصد داشته باشيد كه پس از تمام شدن عده آنها ازدواج نمائيد.

و گفته شده كه منظور از اين قسمت پنهان داشتن تصميم و منظور از تعريض، اظهار قصد است (ابن زيد و مجاهد).

(عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ) خدا ميداند كه شما ياد آنان خواهيد نمود در اظهار ميل و رغبت خودتان نسبت به آنها تا ديگرى از شما سبقت نگرفته و در گرفتن آنها پيشقدم نگردد چون خدا اين مطلب را از شما ميداند لذا آن را مباح و جائز نمود.

(وَ لكِنْ لا تُواعِدُوهُنَّ سِرًّا) (ولى با آنها قرار و پيمانى سرى نگذاريد) در اينكه مقصود از اين جمله چيست وجوهى گفته شده است:

١- چون اينان نامحرم‌اند نبايد با آنها قرار پنهانى گذاشت زيرا اين قرار ممكن است سرانجام به كار حرام كشيده شود.

٢- با آنها زنا نكنيد (از حسن و ابراهيم و قتاده) چون رسم چنين بود كه مردان در اين هنگام بر زنان بى‌شوهر وارد ميشدند بمنظور زنا، لذا از اين كار نهى شد.

٣- با آنها پيمان نبنديد كه با ديگرى ازدواج ننمايند (ابن عباس و سعيد بن جبير).

٤- به آنها اظهار نكنيد كه من تو را خواهم گرفت و تو مانع آن مشو (مجاهد).

٥- كلمه «سر» بمعناى آميزش است و معناى اين جمله اينست كه خود را بكثرت آميزش توصيف نكنيد (جمعى از مفسران).

٦- در زمان عده آنها را پنهانى به عقد ازدواج در نياوريد (از عبد الرحمن بن زبير).

آنچه ميتواند همه اين اقوال را جمع كند روايتى است كه از امام صادق ٧ نقل شده است كه فرمود: تصريح نكنيد براى آنها قصد ازدواج خود را و از جمله مصاديق پيمان سرى اينست كه مرد به آن زن بگويد وعده‌گاه ما در فلان خانه.