ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٥ - شأن نزول

بيان آيه ٢٣٢

شرح لغات:

فلا تعضلوا- مانع نشويد يا حبس نكنيد. از «عضل» بمعناى حبس و گفته‌اند بمعناى منع و بعضى گفته‌اند كه از تنگى و شدت گرفته شده است. و بهمين مناسبت به كار مشكل و پيچيده «معضل و معضله» ميگويند.

شأن نزول:

اين آيه درباره معقل بن يسار نازل شد كه خواهرش «جملاء» را مانع ميشد از اينكه به شوهر اولش «عاصم بن عدى» برگردد زيرا عاصم او را طلاق داده و عده‌اش پايان يافته بود ولى ميخواست مجدداً او را بعقد خويش درآورد ولى معقل مانع ميشد از اين جهت آيه كريمه در رد معقل نازل شد. اين عقيده از حسن- قتاده و جمعى است.

بعضى گفته‌اند كه جابر بن عبد اللَّه انصارى دختر عموى خودش را منع ميكرد كه با كسى ازدواج نمايد لذا آيه فوق درباره او نازل شد.

ولى اين دو نقل بنا بر مذهب ما (شيعه) درست نيست زيرا بعقيده ما براى برادر و پسر عمو ولايتى نيست تا اينكه منع آنها اثرى داشته باشد.

بهتر اينست كه گفته شود آيه درباره مردانى است كه زنان خود را طلاق داده‌اند كه ظاهر آيه هم همين است و معنايش اينست هنگامى كه نزديك است عده زنان پايان يابد بآنها رجوع نكنيد تا مانع ازدواج آنها شويد و از اين راه بآنها آزار رسانيد زيرا آزار و اذيت روا و جائز نيست و ممكن است كلمه «عضل» را بمعناى حائل شدن گرفته و گفته شود كه بين زنان و ازدواج حائل و مانع نشويد و آنها را به جبر و زور از ازدواج جلوگيرى ننمائيد بنا بر اين، منظور اجازه ندادن نيست كه فقط درباره ولى باشد.