ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٧١ - تفسير

٣- بر تو نيست كه مردم را هدايت كنى پس از آنكه آنان را دعوت و انذار كرده و آنچه را كه مأمور بوده‌اى به رساندن آن به مردم رسانده و تبليغ نموده‌اى و معناى آيه اين نيست كه تو اصلا مأمور بهدايت مردم نيستى زيرا آن حضرت مبعوث نشده بود مگر براى همين هدايت مردم.

(وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ) ولى خدا هر كه را بخواهد هدايت مى‌كند يعنى كسانى را كه خدا ميداند كه با هدايت و راهنمايى بيشتر و توفيق خدا آنان براه حق در ميآيند خداوند به آنان لطف نموده و هدايتشان ميكند (از زجاج و ابو القاسم بلخى و بيشتر دانشمندان).

جبائى آيه را اين چنين تفسير كرده كه خداوند هر كس را بخواهد به راه بهشت هدايت ميكند.

(وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ) و هر مالى را انفاق كنيد در راه خير پس ثواب آن براى خود شما است و غرض از اين آيه ترغيب و تشويق به انفاق است زيرا وقتى انسان بداند كه منفعت و سود انفاقش بخودش باز ميگردد به انفاق حريص‌تر و علاقمندتر ميگردد و در اين جهت انفاق انسان با انفاق خدا تفاوت ميكند زيرا فائده انفاقات الهى به مردم بازمى‌گردد نه به خودش در حالى كه بيشتر منافع انفاقات مردم به خودشان بازميگردد.

(وَ ما تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِ) و مؤمنان انفاق نميكنند جز در راه طلب رضاى خدا و بعضى گفته‌اند اين جمله اگر چه بصورت خبر است ولى در واقع «نهى» است يعنى انفاق نكنيد مگر به طلب رضاى خدا.

در بيان علت اينكه كلمه «وجه» در «وجه اللَّه» آورده شده دو قول است:

١- براى رفع ابهام و تحقيق و بيان اينكه براى خود خدا باشد و كلمه «وجه» بمعناى نفس و خود، بكار رفته است تا پندار و توهم اشتراك غير خدا را دفع كند و اختصاص به خدا را بفهماند.

٢- ادب تعبيرى است زيرا اگر بگوئيم براى خدا فلان كار را انجام دادم آن‌