نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام
(١)
مقدمه معاونت پژوهش
١٣ ص
(٢)
فصل اول
١٧ ص
(٣)
کليات و مفاهيم
١٧ ص
(٤)
1 تعريف حقوق
١٧ ص
(٥)
2 تعريف حق
١٨ ص
(٦)
3 حق و مفاهيم مشابه آن
٢٢ ص
(٧)
1 ـ 3 حق و حکم
٢٢ ص
(٨)
2 ـ 3 حق و ملک
٢٢ ص
(٩)
3 ـ 3 حق و تکليف
٢٤ ص
(١٠)
4 رابطة بين دو معناي حقوق
٢٥ ص
(١١)
5 واژة حق در قرآن
٢٧ ص
(١٢)
1 ـ 5 صفت فعل انسان مکلف
٢٧ ص
(١٣)
2 ـ 5 كاربرد حقوقي حق
٣٠ ص
(١٤)
حق اخلاقي
٣١ ص
(١٥)
6 انسان شناسي و اهميت آن
٣٢ ص
(١٦)
1 ـ 6 توحيد و انسان شناسي
٣٢ ص
(١٧)
2 ـ 6 نبوت و انسان شناسي
٣٤ ص
(١٨)
3 ـ 6 معاد و انسان شناسي
٣٥ ص
(١٩)
4 ـ 6 اخلاق و انسان شناسي
٣٦ ص
(٢٠)
5 ـ 6 احكام اجتماعي و شناخت انسان
٣٦ ص
(٢١)
7 « انسان» و مرادفات آن
٣٦ ص
(٢٢)
8 منابع حقوق بشر در اسلام
٤٠ ص
(٢٣)
خلاصة فصل اول
٤٤ ص
(٢٤)
فصل دوم
٤٥ ص
(٢٥)
خاستگاه حق
٤٥ ص
(٢٦)
طرح بحث
٤٥ ص
(٢٧)
ديدگاه ها دربارة خاستگاه حق
٤٦ ص
(٢٨)
1 مكتب حقوق طبيعى
٤٦ ص
(٢٩)
بررسي نظرية حقوق طبيعي
٤٨ ص
(٣٠)
2 پوزيتيويسم حقوقي
٥١ ص
(٣١)
3 ديدگاه اسلام
٥١ ص
(٣٢)
الف) گسترة مفهوم حق در رويکرد اسلامي
٥١ ص
(٣٣)
ب) تکليف گرايي در رويکرد اسلامي
٥٢ ص
(٣٤)
حق خدا، منشأ حقوق بشر
٥٤ ص
(٣٥)
تبيين فلسفي اعتبار حقوق از جانب خداوند
٥٥ ص
(٣٦)
اثبات همة حقوق در پرتو حق خداوند
٥٧ ص
(٣٧)
ملاك جعل حقوق از ناحية خداوند
٦٠ ص
(٣٨)
برهان عقلى بر منشأ بودن حق خداوند
٦٢ ص
(٣٩)
الف) تحليل مفهوم حق
٦٣ ص
(٤٠)
ب) تسلسل در مفهوم حق
٦٤ ص
(٤١)
ج) چگونگي پيدايش مفاهيم اعتباري
٦٥ ص
(٤٢)
د) حق و « سلطه»
٦٧ ص
(٤٣)
خلاصة فصل دوم
٧٠ ص
(٤٤)
فصل سوم
٧١ ص
(٤٥)
اصول موضوعه حقوق بشر
٧١ ص
(٤٦)
1) اصل توحيد
٧١ ص
(٤٧)
2) اصل حکمت بالغة الاهي
٧٢ ص
(٤٨)
3) اصل جاودانگي روح
٧٣ ص
(٤٩)
4) اصل رابطة دنيا و آخرت
٧٤ ص
(٥٠)
5) اصل کرامت انساني
٧٤ ص
(٥١)
6) اصل اختيار
٧٥ ص
(٥٢)
7) اصل زندگي اجتماعي
٧٦ ص
(٥٣)
8) اصل ضرورت قانون
٧٧ ص
(٥٤)
9) اصل تلازم حق و تکليف
٧٨ ص
(٥٥)
10) اصل رعايت معيارها
٨٠ ص
(٥٦)
11) اصل آزادي
٨١ ص
(٥٧)
12) اصل ضرورت حكومت
٨٢ ص
(٥٨)
خلاصة فصل سوم
٨٤ ص
(٥٩)
فصل چهارم
٨٥ ص
(٦٠)
نقد و بررسي اعلاميه جهاني حقوق بشر
٨٥ ص
(٦١)
كاستي هاي عمده اعلاميه جهاني حقوق بشر
٩٩ ص
(٦٢)
1) فقدان نظم و ترتيب منطقي
٩٩ ص
(٦٣)
2) بي اعتنايي به دين
١٠٠ ص
(٦٤)
3) برهان ناپذيري
١٠٢ ص
(٦٥)
4) فقدان شالودة نظري
١٠٤ ص
(٦٦)
5) غفلت از توازن حق و تكليف
١٠٤ ص
(٦٧)
6) عدم انسجام
١٠٥ ص
(٦٨)
7) عدم شفافيت
١٠٧ ص
(٦٩)
خلاصة فصل چهارم
١١٠ ص
(٧٠)
فصل پنجم
١١١ ص
(٧١)
نظامنامه حقوق و تكاليف بشر
١١١ ص
(٧٢)
خلاصة فصل پنجم
١٣٣ ص
(٧٣)
فصل ششم
١٣٥ ص
(٧٤)
معاني آزادي
١٣٥ ص
(٧٥)
1 اختيار
١٣٦ ص
(٧٦)
2 استقلال وجودى
١٣٧ ص
(٧٧)
3 عدم تعلق فطرى انسان به اشيا و امور
١٤٠ ص
(٧٨)
4 آزاد گذاشتن فراگير
١٤٣ ص
(٧٩)
5 استقلال در شخصيت حقوقى
١٤٤ ص
(٨٠)
6 آزادى از اطاعت انسان ديگر
١٤٥ ص
(٨١)
7 آزادى در التزام به قانون و اطاعت از حاكم
١٤٨ ص
(٨٢)
8 آزادى انسان ها در وضع قوانين و نصب حكام
١٤٩ ص
(٨٣)
9 آزادى در زندگى فردى
١٥١ ص
(٨٤)
10 آزادى در چارچوب قوانين صحيح اجتماعى
١٥٣ ص
(٨٥)
خلاصة فصل ششم
١٥٨ ص
(٨٦)
فصل هفتم
١٦١ ص
(٨٧)
اسلام و نظام برده داري
١٦١ ص
(٨٨)
عوامل پيدايش بردگي
١٦١ ص
(٨٩)
1 نيازمندي
١٦٢ ص
(٩٠)
2 بدهکاري
١٦٢ ص
(٩١)
3 جرم
١٦٢ ص
(٩٢)
4 آدم ربايي
١٦٢ ص
(٩٣)
5 هجوم اقوام متمدن
١٦٢ ص
(٩٤)
6 جنگ
١٦٣ ص
(٩٥)
7 ازدواج بردگان
١٦٣ ص
(٩٦)
دلايل عدم نفي كلّي بردگي در اسلام
١٦٦ ص
(٩٧)
الف) مصلحت جامعة اسلامي
١٦٦ ص
(٩٨)
ب) جنگ
١٦٧ ص
(٩٩)
ضرورت اسير گرفتن در جنگ
١٦٨ ص
(١٠٠)
نقش اسلام در الغاي تدريجي نظام بردگي
١٧٠ ص
(١٠١)
الف) محدود کردن عامل بردگي
١٧٠ ص
(١٠٢)
ب) اهتمام به آزادي بردگان
١٧١ ص
(١٠٣)
ج) خوشرفتاري با بردگان
١٧٣ ص
(١٠٤)
خلاصة فصل هفتم
١٧٥ ص
(١٠٥)
فصل هشتم
١٧٧ ص
(١٠٦)
اشتراک هاي تکويني و تشريعي مرد و زن
١٧٧ ص
(١٠٧)
نگاهي به نهضت طرفدار حقوق زن
١٧٧ ص
(١٠٨)
1 عوامل پيدايش نهضت طرفدار حقوق زن
١٧٧ ص
(١٠٩)
2 پيامدهاي نهضت طرفدار حقوق زن
١٧٨ ص
(١١٠)
2 موارد اشتراك تكويني و تشريعي مرد و زن
١٨١ ص
(١١١)
1 ـ 2 اشتراک در ماهيت انساني
١٨١ ص
(١١٢)
2 ـ 2 تساوي در تکامل
١٨٣ ص
(١١٣)
3 ـ 2 تساوي در ايمان و کفر
١٨٤ ص
(١١٤)
4 ـ 2 اشتراک در تکاليف
١٨٤ ص
(١١٥)
5 ـ 2 حق مشارکت سياسي
١٨٦ ص
(١١٦)
6 ـ 2 حق مالکيت
١٨٧ ص
(١١٧)
7 ـ 2 حقوق خانوادگي پدر و مادر
١٨٧ ص
(١١٨)
شبهات
١٨٩ ص
(١١٩)
3 زنان خاص در قرآن
١٩١ ص
(١٢٠)
1 ـ 3 همسران پيامبران
١٩٢ ص
(١٢١)
2 ـ 3   زنان وابسته به نبوت
١٩٤ ص
(١٢٢)
3 ـ 3 زنان غير وابسته به نبوت
١٩٥ ص
(١٢٣)
4 درس هايي از سرگذشت زنان در قرآن
١٩٦ ص
(١٢٤)
1 ـ 4 تكامل زن
١٩٦ ص
(١٢٥)
2 ـ 4 انحطاط زن
١٩٧ ص
(١٢٦)
3 ـ 4 استقلال شخصيتي زن
١٩٨ ص
(١٢٧)
4 ـ 4 زن و كرامات الاهي
٢٠٠ ص
(١٢٨)
خلاصة فصل هشتم
٢٠٢ ص
(١٢٩)
فصل نهم
٢٠٣ ص
(١٣٠)
تفاوت هاي تكويني مرد و زن
٢٠٣ ص
(١٣١)
1 تفاوت هاي جسماني
٢١٣ ص
(١٣٢)
1 ـ 1 دستگاه تناسلي
٢١٣ ص
(١٣٣)
2 ـ 1 پستانها
٢١٤ ص
(١٣٤)
3 ـ 1 دورة قاعدگي
٢١٤ ص
(١٣٥)
4 ـ 1 نيروي بدني
٢١٧ ص
(١٣٦)
2 تفاوت هاي رواني
٢١٧ ص
(١٣٧)
1 ـ 2 تأثير پذيري
٢١٨ ص
(١٣٨)
2 ـ 2 مهرورزي
٢١٩ ص
(١٣٩)
3 ـ 2 احساس وابستگي
٢٢٠ ص
(١٤٠)
خلاصة فصل نهم
٢٢٢ ص
(١٤١)
فصل دهم
٢٢٣ ص
(١٤٢)
تفاوت هاي تشريعي مرد و زن
٢٢٣ ص
(١٤٣)
يادآوري چند نكته
٢٢٣ ص
(١٤٤)
اقسام تفاوت هاي تشريعي
٢٢٨ ص
(١٤٥)
1 تفاوت فردي
٢٢٨ ص
(١٤٦)
2 تفاوت حقوقي اجتماعي
٢٢٨ ص
(١٤٧)
3 تفاوت حقوقي در مسائل خانوادگي
٢٢٩ ص
(١٤٨)
راه هاي تقويت بنيان خانواده
٢٣٣ ص
(١٤٩)
1 ازدواج قانوني
٢٣٣ ص
(١٥٠)
2 تقسيم كار
٢٣٧ ص
(١٥١)
الف) وظايف زن
٢٣٧ ص
(١٥٢)
ب) وظايف مرد
٢٣٨ ص
(١٥٣)
3 قانون ارث
٢٤٠ ص
(١٥٤)
4 مديريت مرد
٢٤٠ ص
(١٥٥)
5 حق مرد در امر طلاق
٢٤١ ص
(١٥٦)
خلاصه فصل دهم
٢٤٢ ص
(١٥٧)
فصل يازدهم
٢٤٥ ص
(١٥٨)
بررسي آيات ناظر به تفاوت هاي حقوقي مرد و زن
٢٤٥ ص
(١٥٩)
پرسش و پاسخ
٢٤٧ ص
(١٦٠)
اختلاف حقوقي در امور اجتماعي
٢٥١ ص
(١٦١)
2 اختلاف در شهادت
٢٥٢ ص
(١٦٢)
1 اختصاص پيامبري به مردان
٢٥١ ص
(١٦٣)
اختلاف حقوقي در امور خانوادگي
٢٥٤ ص
(١٦٤)
جايگاه خانواده در قرآن
٢٥٤ ص
(١٦٥)
فلسفه ازدواج
٢٥٤ ص
(١٦٦)
تحريم همجنس بازي
٢٥٨ ص
(١٦٧)
1 داشتن فرزند
٢٥٥ ص
(١٦٨)
2 ارضاي عواطف و غرايز
٢٥٥ ص
(١٦٩)
ممنوعيت چشم چراني
٢٦١ ص
(١٧٠)
رعايت حجاب
٢٦١ ص
(١٧١)
حقوق اقتصادي زن
٢٦٢ ص
(١٧٢)
1 مهرية زن
٢٦٢ ص
(١٧٣)
2 حق نفقة زن
٢٦٣ ص
(١٧٤)
3 حق اجرت
٢٦٦ ص
(١٧٥)
4 حق نفقه در ايام عده
٢٦٦ ص
(١٧٦)
5 حق ارث
٢٦٧ ص
(١٧٧)
تفاوت ارث زن و مرد
٢٦٨ ص
(١٧٨)
خلاصة فصل يازدهم
٢٧٠ ص
(١٧٩)
کتابنامه
٢٧١ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص

نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٨٦ - نقد و بررسي اعلاميه جهاني حقوق بشر

حقوقي. چنان‌که «رفتار برادرانه» نيز تعبير ابهام دارد؛ يعني معلوم نيست كه چه رفتاري ناقض روح برادري است و چه رفتاري با روح برادري سازگار است. به فرض اينكه بدانيم كه دستور به رفتار برادرانه چه چيزي را الزام و تكليف مي‌كند، اين پرسش همچنان مطرح است كه سزاي كسي كه با اين امر مخالفت و از آن سرپيچي كند چيست. حقيقت اين است كه مفاد اين مادّه را چيزي بيش از يك اندرز پدرانه يا برادرانه نمي‌توان تلقي كرد.

از ديدگاه اسلامي، با قاطعيت مي‌توان گفت كه همة افراد بشر بايد با يكديگر با روح برادري رفتار كنند، زيرا در اين رويکرد همة افراد بشر در واقع و حقيقت «برادر»اند؛ يعني از يك پدر و مادر پديد آمده‌اند.[١] اما كساني كه هر گروه از افراد انساني را از نژاد و نسل حيواني جداگانه مي‌پندارند، چگونه مي‌توانند همة انسان‌ها را برادر بدانند و به آنان توصيه مي‌كنند كه رفتارشان برادرانه باشد؟! همچنين در بينش اسلامي مي‌توان ادعا کرد كه همة افراد بشر آزاد آفريده شده‌اند؛ چرا كه همة آنان فرزندان آدم و حوا ـ سلام اللّه عليهما ـ هستند كه هر دو انسان‌هايي آزاد بوده‌اند. کساني كه داستان خلقت انسان را آن گونه كه در قرآن كريم آمده است نمي‌پذيرند و به فرضيه‌هاي زيست‌شناسي دل بسته‌اند، با چه دليل و برهاني مي‌توانند اثبات كنند كه همة انسان‌ها آزاد به دنيا مي‌آيند؟ در پرتو بينش اسلامي به سهولت و شفافيت هرچه تمام‌تر مي‌توانيم استدلال كنيم كه هيچ انساني، ذاتاً، برده نيست و بردگي امري عارضي است كه بر اثر عوامل خارجي پديد مي‌آيد.

مادّه دوم: هر كس مي‌تواند بدون هيچ‌گونه تمايز، مخصوصاً از حيث نژاد، رنگ، جنس، زبان، دين، عقيدة سياسي يا هر عقيدة ديگر و همچنين مليت، وضع اجتماعي، ثروت، ولادت يا هر موقعيت ديگر، از تمام حقوق و آزادي‌هايي كه در اعلامية حاضر ذكر شده


[١]حجرات (٤٩)، ١٣:«يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَي».