نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٢٢ - خلاصة فصل نهم

خلاصة فصل نهم

اختلافات تكويني مرد و زن در تبيين حقوق و تكاليف آن دو بسيار مؤثر است. چون براساس رابطة فلسفي و منطقي ميان «هست» و «بايد»، همان‌گونه كه اشتراكات تكويني زمينه‌ساز همانندي در تشريع است، تفاوت‌هاي تكويني موجب اختلاف در تشريع مي‌باشد. زن و مرد، از لحاظ جسماني و رواني متفاوت‌اند. مهم‌ترين تفاوت‌هاي جسماني آن دو را در نيروي بدني، دورة قاعدگي، ساختار پستانها و دستگاه تناسلي مي‌توان ديد. تأثيرپذيري، مهرورزي و احساس وابستگي مهم‌ترين تفاوت‌هاي رواني مرد و زن است. اختلافات رواني تا حدودي تابع تفاوت‌هاي جسماني است. به اعتقاد ما، حقوق و تكاليف مبتني بر مصالح و مفاسد واقعي و نفس‌الأمري است، اختلاف در مصالح و مفاسد واقعي به ناچار سبب تفاوت در حقوق و تكاليف خواهد شد، زيرا اختلافات مزبور سبب آثار اجتماعي مختلف مي‌گردد‌ و چگونگي مشاركت زن و مرد را در امور و شئون اجتماعي ناهمانند مي‌سازد. بدين ترتيب، مي‌توان در مواردي تفاوت در حقوق و تكاليف را بر اختلاف تكويني و طبيعي مبتني و توجيه كرد.

به بيان ديگر، تفاوت مرد و زن در بخشي از احكام و تكاليف امري عادلانه و خردمندانه است و هر تعبيري به كار گرفته شود تأثيري در واقع ندارد. مهم درك اين واقعيت است كه زن و مرد در كارها و بهره‌هايي سهم يكسان و مشتركي دارند و كارها و بهره‌هايي نيز اختصاصي آنهاست. عقل بشر عاجزتر از آن است كه بتواند همة مصالح و مفاسد واقعي و نفس‌الامري را كشف و جزئيات آن را بيان كند. عقل بشر فقط كاشف كليات است. تفصيل آنچه را عقل درك مي‌كند، بايداز وحي استمداد جست.