نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٢٤ - يادآوري چند نكته

حقوق و تكاليف مشترك، سبب مي‌شود كه مصالح بشر كاملاً تأمين نشود. پس همان‌گونه كه استعداد‌هاي همانند ملاك حقوق و تكاليف مشترك انسان‌هاست، توانايي‌هاي ناهمانند نيز معيار حقوق و تكاليف مختلف آنها مي‌باشد. بر اين اساس است كه ما اختلاف طبيعي و تكويني زن و مرد را زمينه‌ساز تفاوت در حقوق و تكاليف آنان مي‌دانيم. در اين زمينه توجه به چند نكته ضروري است.

١. اختلاف زن و مرد در بعضى از حقوق و تكاليف هرگز موجب تفاوت در كمال حقيقى و انسانى آنها (تقرب هر چه بيشتر به خداى متعال) نمي‌گردد. هر انساني كه از حقوق خود به بهترين شيوه بهره بردارى كند و تكاليف خود را به بهترين وجه انجام دهد، به قرب الهى نائل مى‌شود. نهايت آنكه هر يك از زن و مرد به دليل استعدادهاي ويژة خود، در بعضى از ابعاد و وجوه پرستش و بندگى خداى متعال بهتر تكامل مي‌يابد. به تعبير عرفانى پارهاى از اسما و صفات الهى در مرد و برخي در زن بيشتر ظهور و بروز پيدا مي‌كند. به طور نمونه، اسما و صفاتى كه نيازمند تعقل، تدبر، و استقامت است بيشتر در مرد ظهور مى‌يابد و تجلي اسما و صفاتى مرتبط با رحمت، محبت و لطف در زن بيشتر است. به بيان ديگر، هر يك از زن و مرد زمينة كمال‌يابي ويژه‌اي دارند و از اين لحاظ ممكن است تفاوتي در نوع كمال آنها ديده شود، اما در اصل كمال كه قرب الاهي است، تفاوتي بين آن دو وجود ندارد. براى فهم بيشتر اين واقعيت توجه به يك نمونة تاريخى كافي است. پس از وفات پيامبر گرامى(صلى الله عليه وآله)، سرزمين فدك كه از طريق ارث به حضرت فاطمة زهرا(عليها السلام) رسيده بود، توسط حكومت وقت تصرف شد. آن حضرت براى احقاق حق خود با حاكم وقت به گفت‌وگو پرداخت و چون به نتيجه مطلوب نرسيد، به مسجد (جايي كه در صدر اسلام تنها مركز دادخواهى بود) رفت و شكايت خود را در آن مجمع عمومى مطرح كرد. پس از آنكه خطبة غرّا و طولانى و احتجاج حضرت مؤثر واقع نشد و حاكم وقت پاسخ منفي داد، وى دل آزرده