نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٥١ - اختلاف حقوقي در امور اجتماعي

بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُواْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ؛[١] مردان سرپرست و نگهبان زنان‌اند، براى آنكه خداى متعال پاره‌اى از كسان (مردان) را بر پاره‌اى ديگر (زنان) برترى‌اى داده است و براى آنكه از داراييهاى خويش هزينه مى‌كنند». مطابق اين آية شريفه، مردان از آن رو كارانديش زنان و مدير خانواده‌اند كه هم قدرت تعقل و تدبر بيشتر دارند و هم هزينة زندگى همة اعضاى خانواده را مى‌پردازند. قدرت تعقل و تدبير بيشتر فضيلتي تكوينى است كه مردان از آن بهره‌مندند. پرداخت هزينة زندگى خانواده نيز تكليفى است سنگين كه بر عهدة مردان است و طبعاً موجب حقى براى ايشان مى‌شود كه زنان فاقد آن‌اند. مجموع اين حق تشريعى و آن فضيلت تكوينى نوعى تفوق و برترى به مردان مى‌بخشد.

اينك به بررسى آياتى مي‌پردازيم كه موارد اختلاف تشريعى زن و مرد را بيان مي‌کند.

اختلاف حقوقي در امور اجتماعي

قرآن کريم فقط به دو مورد اختلاف تشريعى زن و مرد در امور اجتماعى اشاره دارد:

١. اختصاص پيامبري به مردان

نخستين اختلافى كه زن و مرد در محيط اجتماعى دارند اين است كه پيامبرى اختصاص به مردان دارد. اين مطلب در قرآن كريم سه بار با اين بيان آمده است: «وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلاَّ رِجَالاً نُّوحِي إِلَيْهِم؛[٢]پيش از تو نفرستاديم مگر «مردان»ى كه به ايشان وحى مى‌كرديم». البته توجه داريم كه كلمة «رجل» در زبان عربى گاهى نه به معناى مرد بلكه مترادف با انسان به کار مي‌رود. بنابراين، ممكن است آيه به اين معنا باشد كه پيامبران همگى انسان بوده‌اند، نه از جن يا ملك. در اين صورت نظير آياتى خواهد بود كه پيامبران را انسان معرفى