نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٢٠ - نظامنامه حقوق و تكاليف بشر

نکند، در گزينش و داشتن آرا و عقايد علمى، فلسفى، دينى، مذهبى، اخلاقى، عرفانى، ادبى و هنرى آزاد است. بنابراين، تفتيش عقايد و تعقيب و مجازات يك انسان به سبب داشتن عقيده‌اى خاص ممنوع است».

(٢) «همچنين هر انسانى آزاد است كه به آداب و مراسم دينى و مذهبى خود عمل كند».

زيرا اصل اين است كه انسان‌ها در همة فعاليت‌هاى ظاهرى و باطنى خود آزاد باشند و در هيچ يك از زمينه‌هاي اعتقادات، اخلاق و اعمال زير فشار نيروى مجبور كننده‌اى واقع نشوند. لازمة حق آزادي در گزينش دين و مذهب، آزادي انجام مناسك و شعائر دينى و مذهبى است.

مادّه شانزدهم: «فقط تبليغ عقايد و احكام دين و مذهب حق آزاد است. ترويج و اشاعة آرا و عقايدى كه عامه مردم را از مسير حق منحرف مى‌كند و موجب گمراهي‌شان مى‌شود ممنوع است. اين گونه عقايد و آرا فقط در مجامع و محافل علمى و دانشگاهى مى‌تواند مورد مطالعه، بررسي و تحقيق واقع شود. دولت اسلامى وظيفه دارد كه از بسط و نشر اين آرا و عقايد در ميان تودة مردم به شدت جلوگيري كند».

در مادّة پانزدهم گفتيم كه هر انسانى آزاد است هر رأى و عقيده‌اى را (اعم از دينى و مذهبى و غير آن) كه مى‌پسندد برگزيند و به آداب و مراسم دين و مذهب خود عمل كند. آيا اين آزادى نسبت به ترويج و اشاعة رأى و عقيده هم تعميم مى‌يابد؟ آيا هر كسى آزاد است كه رأى و عقيده خود را، هر چه باشد، در ميان تودة مردم تبليغ و ترويج كند؟ مطابق مادّة شانزدهم پاسخ منفى است. چون منشأ همة حقوق و تكاليف بشر (اعم از فردى و اجتماعى) حكمت بالغة الهى است. حكمت الهى مقتضى استكمال بشر و عوامل مؤثر در تکامل انسان است. آيا نسبت به موانع تكامل هيچ حقى پديد نمي‌آيد؟ اگر عامة مردم با آرا و عقايد نادرست و گمراه كننده سروکار پيدا كنند، به آساني از مسير حق و حقيقت منحرف مى‌شوند. زيرا تودة مردم توانايي عقلى لازم و دانش كافى