نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٨٨ - ٧ ـ ٢ حقوق خانوادگي پدر و مادر
ارْحَمْهُما كَما رَبَّيانِي صَغِيراً؛[١] و پروردگارت فرمان داده كه جز او را نپرستيد و به پدر و مادر نيكى كنيد. اگر يكى از آنان يا هر دوشان نزد تو به سن پيرى رسند، کمترين اهانتي به آنها روا مدار؛ و بر آنها فرياد مزن و گفتار لطيف و بزرگوارانه به آنها بگوي. از سر مهر بر ايشان بال افتادگى و تواضع فرودآر (= با ايشان فروتنى كن) و بگو: پروردگارا، همانگونه که آنان مرا در کوچکي تربيت کردند، مشمول رحمتشان قرار بده». احسان و نيکي به پدر و مادر و رعايت حقوق آنها در آيات متعددي مورد تأکيد واقع شده است.[٢]
در آياتي از قرآن کريم، افزوني حقوق مادر بر حقوق پدر، همراه با دليل آن تبيين گرديده است، مانند آية شريفه: «وَوَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلى وَهْن وَ فِصالُهُ فِي عامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَ لِوالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما وَ صاحِبْهُما فِي الدُّنْيا مَعْرُوفاً؛[٣] و ما به انسان دربارة پدر و مادرش سفارش كرديم ـ مادرش او را با ناتواني روي ناتواني حمل کرد (در دوران بارداري هر روز رنج تازهاي را متحمل ميشد) و دوران شيرخوارگي او در دو سال پايان مييابد ـ كه من و پدر و مادر خود را سپاس دار. بازگشت (همة شما) به سوى من است. و اگر (پدر و مادرت) كوشيدند تا چيزى را كه از آن آگاهى ندارى با من شريك بدانى پيرويشان مكن ولي با آنان در دنيا، به نيكى رفتار کن». «وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ إِحْساناً حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهاً وَ وَضَعَتْهُ كُرْهاً وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً؛[٤] ما به انسان توصيه کرديم که به پدر و مادرش نيکي کند، مادرش او را با ناراحتي حمل ميکند و با ناراحتي بر زمين ميگذارد؛ و دوران حمل و از شير باز گرفتنش سيماه است».
در آيات مزبور، اضافه بر احسان و نيکي به پدر و مادر، زحمتها و رنجهاي مادر مورد توجه قرار گرفته است که خود نشانة جايگاه و حقوق برتر اوست.
[١]اسراء (١٧)، ٢٣ و ٢٤. [٢]بقره (٢)، ٨٣؛ نساء (٤)، ٣٦؛ انعام (٦)، ١٥١؛ مريم (١٩)، ١٤؛ عنکبوت (٢٩)، ٨. [٣]لقمان (٣١)، ١٤ و ١٥. [٤]احقاف (٤٦)، ١٥.