نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٨٩ - نقد و بررسي اعلاميه جهاني حقوق بشر

مادّه چهارم: هيچ كس را نمي‌توان در بردگي نگاه داشت و داد و ستد بردگان به هر شكل كه باشد ممنوع است.

ظاهر مادّة فوق اين است كه در هيچ اوضاع و شرايطي نمي‌توان كسي را به بردگي گرفت و بردگي مطلقاً بايد از جامعه بشري ريشه‌کن شود. اين مدعا نيز دليلي ندارد. ممكن است انساني به سبب سوء اختيار خود مستحق عقوبت بردگي شود. مثلاً كسي كه در برابر نظام حق و عادلانة اسلامي كه ضامن سعادت و بشريت است، شورش کند، پس از شكست خوردن برده مي‌شود و بايد به بردگي گرفته شود، زيرا مصلحت خود او و ديگر انسان‌ها در همين است. چنين كسي اگر آزاد باشد، ممکن است به دشمنان اسلام پناه ببرد که در اين صورت از تعليم و تربيت صحيح محروم مي‌ماند و چه بسا درصدد مبارزة مجدد و بر هم زدن آرامش جامعة اسلامي برآيد. اگر اين فرد برده شود و در جامعه اسلامي زندگي كند، به تدريج تحت تعليم و تربيت درست واقع مي‌شود به مسير بهروزي و كمال مي‌افتد و ديگران نيز از شر او در امان مي‌مانند. خلاصه اينكه بعضي از انسان‌ها ممکن است بر اثر ارتكاب اعمالي مجرمانه، زمينة بردگي خود را فراهم سازند و از آزادي محروم شوند. پس چنين نيست كه بردگي در هر اوضاع و شرايطي مذموم باشد.

مادّه پنجم: هيچ كس را نمي‌توان شكنجه يا مجازات كرد يا با او رفتاري كرد كه ظالمانه يا برخلاف انسانيت و شئون بشري يا موهن باشد.

مخالفان لايحة قصاص در كشور به همين مادّه تمسك مي‌كردند. به عقيدة اينان، هيچ انساني نبايد كرامت انسان ديگري را ناديده بگيرد و او را مورد اذيت يا اهانت قرار دهد. حتي اگر كسي مرتکب چنين رفتاري شود، ديگران حق ندارند كه وي را آزار يا توهين كنند. يك شخص مجرم اگر چه هزاران انسان بي‌گناه را به خاك و خون كشيده باشد، همچنان محترم است و نبايد به او بي‌حرمتي روا داشت. نهايت كيفري كه براي