نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام
(١)
مقدمه معاونت پژوهش
١٣ ص
(٢)
فصل اول
١٧ ص
(٣)
کليات و مفاهيم
١٧ ص
(٤)
1 تعريف حقوق
١٧ ص
(٥)
2 تعريف حق
١٨ ص
(٦)
3 حق و مفاهيم مشابه آن
٢٢ ص
(٧)
1 ـ 3 حق و حکم
٢٢ ص
(٨)
2 ـ 3 حق و ملک
٢٢ ص
(٩)
3 ـ 3 حق و تکليف
٢٤ ص
(١٠)
4 رابطة بين دو معناي حقوق
٢٥ ص
(١١)
5 واژة حق در قرآن
٢٧ ص
(١٢)
1 ـ 5 صفت فعل انسان مکلف
٢٧ ص
(١٣)
2 ـ 5 كاربرد حقوقي حق
٣٠ ص
(١٤)
حق اخلاقي
٣١ ص
(١٥)
6 انسان شناسي و اهميت آن
٣٢ ص
(١٦)
1 ـ 6 توحيد و انسان شناسي
٣٢ ص
(١٧)
2 ـ 6 نبوت و انسان شناسي
٣٤ ص
(١٨)
3 ـ 6 معاد و انسان شناسي
٣٥ ص
(١٩)
4 ـ 6 اخلاق و انسان شناسي
٣٦ ص
(٢٠)
5 ـ 6 احكام اجتماعي و شناخت انسان
٣٦ ص
(٢١)
7 « انسان» و مرادفات آن
٣٦ ص
(٢٢)
8 منابع حقوق بشر در اسلام
٤٠ ص
(٢٣)
خلاصة فصل اول
٤٤ ص
(٢٤)
فصل دوم
٤٥ ص
(٢٥)
خاستگاه حق
٤٥ ص
(٢٦)
طرح بحث
٤٥ ص
(٢٧)
ديدگاه ها دربارة خاستگاه حق
٤٦ ص
(٢٨)
1 مكتب حقوق طبيعى
٤٦ ص
(٢٩)
بررسي نظرية حقوق طبيعي
٤٨ ص
(٣٠)
2 پوزيتيويسم حقوقي
٥١ ص
(٣١)
3 ديدگاه اسلام
٥١ ص
(٣٢)
الف) گسترة مفهوم حق در رويکرد اسلامي
٥١ ص
(٣٣)
ب) تکليف گرايي در رويکرد اسلامي
٥٢ ص
(٣٤)
حق خدا، منشأ حقوق بشر
٥٤ ص
(٣٥)
تبيين فلسفي اعتبار حقوق از جانب خداوند
٥٥ ص
(٣٦)
اثبات همة حقوق در پرتو حق خداوند
٥٧ ص
(٣٧)
ملاك جعل حقوق از ناحية خداوند
٦٠ ص
(٣٨)
برهان عقلى بر منشأ بودن حق خداوند
٦٢ ص
(٣٩)
الف) تحليل مفهوم حق
٦٣ ص
(٤٠)
ب) تسلسل در مفهوم حق
٦٤ ص
(٤١)
ج) چگونگي پيدايش مفاهيم اعتباري
٦٥ ص
(٤٢)
د) حق و « سلطه»
٦٧ ص
(٤٣)
خلاصة فصل دوم
٧٠ ص
(٤٤)
فصل سوم
٧١ ص
(٤٥)
اصول موضوعه حقوق بشر
٧١ ص
(٤٦)
1) اصل توحيد
٧١ ص
(٤٧)
2) اصل حکمت بالغة الاهي
٧٢ ص
(٤٨)
3) اصل جاودانگي روح
٧٣ ص
(٤٩)
4) اصل رابطة دنيا و آخرت
٧٤ ص
(٥٠)
5) اصل کرامت انساني
٧٤ ص
(٥١)
6) اصل اختيار
٧٥ ص
(٥٢)
7) اصل زندگي اجتماعي
٧٦ ص
(٥٣)
8) اصل ضرورت قانون
٧٧ ص
(٥٤)
9) اصل تلازم حق و تکليف
٧٨ ص
(٥٥)
10) اصل رعايت معيارها
٨٠ ص
(٥٦)
11) اصل آزادي
٨١ ص
(٥٧)
12) اصل ضرورت حكومت
٨٢ ص
(٥٨)
خلاصة فصل سوم
٨٤ ص
(٥٩)
فصل چهارم
٨٥ ص
(٦٠)
نقد و بررسي اعلاميه جهاني حقوق بشر
٨٥ ص
(٦١)
كاستي هاي عمده اعلاميه جهاني حقوق بشر
٩٩ ص
(٦٢)
1) فقدان نظم و ترتيب منطقي
٩٩ ص
(٦٣)
2) بي اعتنايي به دين
١٠٠ ص
(٦٤)
3) برهان ناپذيري
١٠٢ ص
(٦٥)
4) فقدان شالودة نظري
١٠٤ ص
(٦٦)
5) غفلت از توازن حق و تكليف
١٠٤ ص
(٦٧)
6) عدم انسجام
١٠٥ ص
(٦٨)
7) عدم شفافيت
١٠٧ ص
(٦٩)
خلاصة فصل چهارم
١١٠ ص
(٧٠)
فصل پنجم
١١١ ص
(٧١)
نظامنامه حقوق و تكاليف بشر
١١١ ص
(٧٢)
خلاصة فصل پنجم
١٣٣ ص
(٧٣)
فصل ششم
١٣٥ ص
(٧٤)
معاني آزادي
١٣٥ ص
(٧٥)
1 اختيار
١٣٦ ص
(٧٦)
2 استقلال وجودى
١٣٧ ص
(٧٧)
3 عدم تعلق فطرى انسان به اشيا و امور
١٤٠ ص
(٧٨)
4 آزاد گذاشتن فراگير
١٤٣ ص
(٧٩)
5 استقلال در شخصيت حقوقى
١٤٤ ص
(٨٠)
6 آزادى از اطاعت انسان ديگر
١٤٥ ص
(٨١)
7 آزادى در التزام به قانون و اطاعت از حاكم
١٤٨ ص
(٨٢)
8 آزادى انسان ها در وضع قوانين و نصب حكام
١٤٩ ص
(٨٣)
9 آزادى در زندگى فردى
١٥١ ص
(٨٤)
10 آزادى در چارچوب قوانين صحيح اجتماعى
١٥٣ ص
(٨٥)
خلاصة فصل ششم
١٥٨ ص
(٨٦)
فصل هفتم
١٦١ ص
(٨٧)
اسلام و نظام برده داري
١٦١ ص
(٨٨)
عوامل پيدايش بردگي
١٦١ ص
(٨٩)
1 نيازمندي
١٦٢ ص
(٩٠)
2 بدهکاري
١٦٢ ص
(٩١)
3 جرم
١٦٢ ص
(٩٢)
4 آدم ربايي
١٦٢ ص
(٩٣)
5 هجوم اقوام متمدن
١٦٢ ص
(٩٤)
6 جنگ
١٦٣ ص
(٩٥)
7 ازدواج بردگان
١٦٣ ص
(٩٦)
دلايل عدم نفي كلّي بردگي در اسلام
١٦٦ ص
(٩٧)
الف) مصلحت جامعة اسلامي
١٦٦ ص
(٩٨)
ب) جنگ
١٦٧ ص
(٩٩)
ضرورت اسير گرفتن در جنگ
١٦٨ ص
(١٠٠)
نقش اسلام در الغاي تدريجي نظام بردگي
١٧٠ ص
(١٠١)
الف) محدود کردن عامل بردگي
١٧٠ ص
(١٠٢)
ب) اهتمام به آزادي بردگان
١٧١ ص
(١٠٣)
ج) خوشرفتاري با بردگان
١٧٣ ص
(١٠٤)
خلاصة فصل هفتم
١٧٥ ص
(١٠٥)
فصل هشتم
١٧٧ ص
(١٠٦)
اشتراک هاي تکويني و تشريعي مرد و زن
١٧٧ ص
(١٠٧)
نگاهي به نهضت طرفدار حقوق زن
١٧٧ ص
(١٠٨)
1 عوامل پيدايش نهضت طرفدار حقوق زن
١٧٧ ص
(١٠٩)
2 پيامدهاي نهضت طرفدار حقوق زن
١٧٨ ص
(١١٠)
2 موارد اشتراك تكويني و تشريعي مرد و زن
١٨١ ص
(١١١)
1 ـ 2 اشتراک در ماهيت انساني
١٨١ ص
(١١٢)
2 ـ 2 تساوي در تکامل
١٨٣ ص
(١١٣)
3 ـ 2 تساوي در ايمان و کفر
١٨٤ ص
(١١٤)
4 ـ 2 اشتراک در تکاليف
١٨٤ ص
(١١٥)
5 ـ 2 حق مشارکت سياسي
١٨٦ ص
(١١٦)
6 ـ 2 حق مالکيت
١٨٧ ص
(١١٧)
7 ـ 2 حقوق خانوادگي پدر و مادر
١٨٧ ص
(١١٨)
شبهات
١٨٩ ص
(١١٩)
3 زنان خاص در قرآن
١٩١ ص
(١٢٠)
1 ـ 3 همسران پيامبران
١٩٢ ص
(١٢١)
2 ـ 3   زنان وابسته به نبوت
١٩٤ ص
(١٢٢)
3 ـ 3 زنان غير وابسته به نبوت
١٩٥ ص
(١٢٣)
4 درس هايي از سرگذشت زنان در قرآن
١٩٦ ص
(١٢٤)
1 ـ 4 تكامل زن
١٩٦ ص
(١٢٥)
2 ـ 4 انحطاط زن
١٩٧ ص
(١٢٦)
3 ـ 4 استقلال شخصيتي زن
١٩٨ ص
(١٢٧)
4 ـ 4 زن و كرامات الاهي
٢٠٠ ص
(١٢٨)
خلاصة فصل هشتم
٢٠٢ ص
(١٢٩)
فصل نهم
٢٠٣ ص
(١٣٠)
تفاوت هاي تكويني مرد و زن
٢٠٣ ص
(١٣١)
1 تفاوت هاي جسماني
٢١٣ ص
(١٣٢)
1 ـ 1 دستگاه تناسلي
٢١٣ ص
(١٣٣)
2 ـ 1 پستانها
٢١٤ ص
(١٣٤)
3 ـ 1 دورة قاعدگي
٢١٤ ص
(١٣٥)
4 ـ 1 نيروي بدني
٢١٧ ص
(١٣٦)
2 تفاوت هاي رواني
٢١٧ ص
(١٣٧)
1 ـ 2 تأثير پذيري
٢١٨ ص
(١٣٨)
2 ـ 2 مهرورزي
٢١٩ ص
(١٣٩)
3 ـ 2 احساس وابستگي
٢٢٠ ص
(١٤٠)
خلاصة فصل نهم
٢٢٢ ص
(١٤١)
فصل دهم
٢٢٣ ص
(١٤٢)
تفاوت هاي تشريعي مرد و زن
٢٢٣ ص
(١٤٣)
يادآوري چند نكته
٢٢٣ ص
(١٤٤)
اقسام تفاوت هاي تشريعي
٢٢٨ ص
(١٤٥)
1 تفاوت فردي
٢٢٨ ص
(١٤٦)
2 تفاوت حقوقي اجتماعي
٢٢٨ ص
(١٤٧)
3 تفاوت حقوقي در مسائل خانوادگي
٢٢٩ ص
(١٤٨)
راه هاي تقويت بنيان خانواده
٢٣٣ ص
(١٤٩)
1 ازدواج قانوني
٢٣٣ ص
(١٥٠)
2 تقسيم كار
٢٣٧ ص
(١٥١)
الف) وظايف زن
٢٣٧ ص
(١٥٢)
ب) وظايف مرد
٢٣٨ ص
(١٥٣)
3 قانون ارث
٢٤٠ ص
(١٥٤)
4 مديريت مرد
٢٤٠ ص
(١٥٥)
5 حق مرد در امر طلاق
٢٤١ ص
(١٥٦)
خلاصه فصل دهم
٢٤٢ ص
(١٥٧)
فصل يازدهم
٢٤٥ ص
(١٥٨)
بررسي آيات ناظر به تفاوت هاي حقوقي مرد و زن
٢٤٥ ص
(١٥٩)
پرسش و پاسخ
٢٤٧ ص
(١٦٠)
اختلاف حقوقي در امور اجتماعي
٢٥١ ص
(١٦١)
2 اختلاف در شهادت
٢٥٢ ص
(١٦٢)
1 اختصاص پيامبري به مردان
٢٥١ ص
(١٦٣)
اختلاف حقوقي در امور خانوادگي
٢٥٤ ص
(١٦٤)
جايگاه خانواده در قرآن
٢٥٤ ص
(١٦٥)
فلسفه ازدواج
٢٥٤ ص
(١٦٦)
تحريم همجنس بازي
٢٥٨ ص
(١٦٧)
1 داشتن فرزند
٢٥٥ ص
(١٦٨)
2 ارضاي عواطف و غرايز
٢٥٥ ص
(١٦٩)
ممنوعيت چشم چراني
٢٦١ ص
(١٧٠)
رعايت حجاب
٢٦١ ص
(١٧١)
حقوق اقتصادي زن
٢٦٢ ص
(١٧٢)
1 مهرية زن
٢٦٢ ص
(١٧٣)
2 حق نفقة زن
٢٦٣ ص
(١٧٤)
3 حق اجرت
٢٦٦ ص
(١٧٥)
4 حق نفقه در ايام عده
٢٦٦ ص
(١٧٦)
5 حق ارث
٢٦٧ ص
(١٧٧)
تفاوت ارث زن و مرد
٢٦٨ ص
(١٧٨)
خلاصة فصل يازدهم
٢٧٠ ص
(١٧٩)
کتابنامه
٢٧١ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص

نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٥٢ - ١ اختصاص پيامبري به مردان

مى‌كند.[١] به نظر مي‌رسد، آيات مزبور افزون بر آنكه بشر بودن پيامبران را مى‌رساند، بر مرد بودنشان نيز دلالت دارد. پس مى‌توان گفت: قرآن كريم مدعى است كه همة پيامبران مرد بوده‌اند. روايات عديده و تاريخ نيز مؤيد اين ادعاست. توجيه اين امتياز مردان نيز دشوارى چندانى ندارد، زيرا نبوت جنبة زعامت و رهبرى، تدبير و مديريت جامعه را نيز داراست و مرد قدرت تعقل و تدبر بيشترى دارد و براى اين امور خطير لايق‌تر و شايسته‌تر است.

٢. اختلاف در شهادت

دومين اختلاف زن و مرد در امر شهادت و گواهى است: از نظر قرآن کريم، شهادت دو زن معادل با شهادت يك مرد است.[٢] البته در اين زمينه مسائل فراوانى قابل طرح است. از جمله اينكه آيا در همة موارد شهادت دو زن برابر شهادت يك مرد است يا مواردى نيز هست كه در آنها شهادت مرد و زن متساوى باشد. طرح اين گونه مسائل فراتر از بحث حاضر است و به حوزة فقه تعلق دارد. پرسش‌هايي كه بايد در اين فرصت به آنها پاسخ بدهيم، عبارت است از: چرا اصل بر شهادت و گواهي دادن مرد است؟ اگر مرد براى اداى شهادت اولى و اصلح است، چرا قرآن کريم شهادت زن را پذيرفته و آن را معادل نصف شهادت مرد دانسته است؟ در پاسخ اين پرسشها مي‌توان گفت كه شاهد گرفتن و اداى شهادت بدين منظور است كه حقى پايمال نشود. از اين رو، دو صفت شرط لازم هر شهادت است: يكى اينكه شاهد در مقام تحمل شهادت هوشيار و زيرك باشد و موضوع را به دقت و درستى ضبط كند؛ ديگر آنكه در مقام اداى شهادت تحت تأثير احساسات و عواطف واقع نشود و هر چه را شاهد و ناظر بوده است، بى كم و كاست و افزايش و پيرايش بازگو نمايد و شهادت دهد. ممكن است شاهد در مقام اداى شهادت آنچه را ناظر بوده است بازگويد و شهادت

ابراهيم (١٤)، ١٠ و ١١؛ انبياء (٢١)، ٧ و ٨؛ فرقان (٢٥)، ٢٠؛ شعراء (٢٦)، ١٥٤ و ١٨٦؛ يس (٣٦)، ١٥؛ تغابن (٦٤)، ٦.

[٢]بقره (٢)، ٢٨٢.