بى‌شك از شبهه كنندگانى كه به آيات دسته اول براى نفى ولايت رسول خدا و جانشينان حضرت تمسك جسته‌اند، انتظار نمى‌رود كه به تناقض ظاهرى دو دسته آيات پاسخ دهند، چه بسا آنها از وجود دسته دوم غافل باشند، يا محتواى آن آيات را نمى‌پذيرند. به هر حال با اِعمال كمى دقت و توجه به سياق و قبل و بعد آيات دسته نخست و همينطور دسته دوم به راحتى مى‌توان دريافت كه هيچ گونه تهافتى بين اين دو دسته از آيات وجود ندارد: آيات دسته اول در ارتباط با كسانى است كه هنوز به اسلام گرايش نيافته‌اند و چون قوام اسلام و ايمان به اعتقاد قلبى است و چنين اعتقادى با شناخت و آگاهى و با ادلّه متقن و محكم و از روى اختيار حاصل مى‌گردد و اكراه بردار نيست‌؛ بر اين اساس، خداوند به پيامبر خود مى‌فرمايد تو مسؤوليت خويش را انجام دادى. وظيفه تو ابلاغ پيام ما و آيات الهى به مردم بود و ديگر نبايد نگران ايمان نياوردن مشركان باشى. رسالت تو در اين نيست كه مردم به زور و اكراه مسلمان شوند‌؛ چون ما تو را مسلّط بر كفار قرار نداديم كه به زور آنها را مسلمان كنى.

در مقابل دسته اول، آيات دسته دوم متوجه كسانى است كه با شناخت و آگاهى و اختيار خويش اسلام را پذيرفتند و به آنان گوشزد مى‌شود كه بايد به دستورات اسلام عمل كنند و از پيامبرى كه اعتقاد دارند از سوى خداست و احكام و دستوراتش همه از جانب خداست اطاعت كنند و به تصميم او گردن نهند و حق انتخاب و گزينش در برابر دستورات ايشان را ندارند. اين كه كسى پس از پذيرش اسلام و اعتقاد به آن بگويد من در عمل كردن به احكام اسلام آزادم، اگر خواستم عمل مى‌كنم و اگر نخواستم عمل نمى‌كنم، به اين مى‌ماند كه در كشورى كه نظام دموكراسى و آزادى در آن استقرار دارد، مردم به اختيار خويش در رفراندم شركت كنند و با رأى بالا حكومت، نمايندگان و گردانندگان نظام اجتماعى خويش را برگزينند‌؛ اما وقتى آن حكومت قانونى را مى‌گذراند از عمل كردن به آن طفره روند! وقتى آن حكومت مردم را موظف به پرداخت ماليات مى‌كند، بگويند ما ماليات نمى‌دهيم، در پذيرش اصل حكومت و رأى دادن به آن آزاد بوديم اكنون نيز مختاريم كه به دستورات آن عمل كنيم و يا از زير بار پذيرش مسؤوليت شانه خالى كنيم‌؛ مسلماً هيچ عاقلى چنين رفتار و برخوردى را نمى‌پذيرد.