پاسخ استاد به جوانان پرسشگر - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٩٩ - پرسش

ادراكات حسّى است و قوانين علمى[١] به اصطلاح خاص يعنى علوم تجربى از همين راه بدست مى‌آيد. همكارى حسّ و عقل اگر چه موجب وسعت دايره معلومات انسان مى‌شود ولى در حدّى است كه در دايره تجربه انسان قرار گيرد، ما مى‌توانيم پديده‌هاى مادّى را مورد آزمايش قرار دهيم، علّت‌هاى مادّى آنها را بشناسيم، امّا آنچه جنبه ماوراء مادّى دارد در دام تجربه و آزمايش نمى‌افتد تا بتوانيم رابطه مادّه و غير مادّه را هم از راه تجربه اثبات كنيم.

و بالاخره آنچه مهمتر است و تكيه ما روى آن است رابطه اين جهان با جهان ابدى است. ما هيچ راهى براى شناخت پديده‌هاى آخرت نداريم، نه حس ما و نه عقل ما به تنهايى نمى‌توانند پديده‌هاى اخروى را بشناسند و نه همكارى حسّ و عقل مى‌تواند حقايق آن جهان را براى ما روشن كند. و ما تا ندانيم كه زندگى ما چه تأثيرى مى‌تواند در زندگى آخرت داشته باشد و بين كدام عمل ما با سعادت آخرت رابطه مثبت هست و با كداميك رابطه منفى، نمى‌توانيم شكل صحيحى به زندگيمان بدهيم و برنامه صحيحى براى آن تنظيم نماييم.

البته آنچه راجع به حسّ و عقل و تجربه و ميزان توانمندى آنها گفتيم براى هميشه حيات بشر است، زيرا هر چقدر هم كه پيشرفت براى بشر در اين زمينه‌ها حاصل شود هرگز توان درك رابطه اعمال اين جهانى ما با پديده‌ها و نتايج اخروى آن را نخواهد داشت. و به همين دليل نياز به وحى و راهنمايى خداوند متعال از بدو ورود انسان به عالم هستى تا انقراض نسل بشر از اين جهان، به جاى خود باقى خواهد بود.

. Scientific