دين اسلام نيز كه به دنبال پاسخگويى به اساسى‌ترين پرسش‌هاى انسان درباره مسائل انسان و جهان و نشان دادن هدف اصلى و نهايى بشر از زندگى، و همين‌طور ترسيم راه رسيدن به آن هدف است همواره آدمى را از كجروى‌ها برحذر مى‌دارد و به او توصيه مى‌كند مادام كه اندوخته‌هاى علمى و بنيه فكرى و عقلانى خود را به حدّ كفايت نرسانده و قدرت تجزيه و تحليل و پاسخگويى را براى خود فراهم نياورده، به تشكيكات و شبهاتى كه راجع به دين و محتواى آن مطرح مى‌گردد گوش فراندهد:

«وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللّهِ يُكْفَرُ بِها وَ يُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتّى يَخُوضُوا فِي حَدِيث غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ...»[١]

و خداوند (اين دستور را) در قرآن بر شما نازل كرده كه هرگاه بشنويد افرادى آيات خدا را انكار و استهزا مى‌كنند، با آنها ننشينيد تا به سخن ديگرى بپردازند وگرنه شما هم مثل آنان خواهيد بود.

اصولا يقين در اسلام جايگاهى بس رفيع دارد زيرا در پرتو نورافشانى آن است كه انسان ديندار با تمام قوا و با انگيزه‌اى بسيار بالا به عمل به دين و تأمين سعادت اين جهانى و اخروى خود روى مى‌آورد وگرنه چنانچه انسان دچار شك و ترديد شود ايمانش فرو خواهد كاست و توجه او به دين و عمل به آن كمرنگ خواهد شد. از اين روست كه اسلام گوش فرادادن يا شنيدن هر سخنى را براى هر كسى مُجاز نمى‌داند.

اسلام نمى‌گويد در ميدان كشتى وارد نشو، بلكه مى‌گويد با هم توان خود كشتى بگير و اگر مى‌خواهى با سنگين وزن و قهرمان كشتى بگيرى، اول بر وزن و تمريناتت بيفزاى آنگاه روى تشك برو. اسلام نمى‌گويد به حرف‌ها و شبهات ديگران گوش فرانده، بلكه تا حدى به آنها بپرداز كه قدرت تجزيه و تحليل و تشخيص دارى. در درجه اول به كسب معارف الهى و فراگيرى طريق پاسخگويى به شبهات اهتمام بورز و سپس با ديگران بحث كن و به سخنانشان گوش ده، تا نكند تو را خلع سلاح كنند و هرچه خواستند بر تو تحميل كنند.

اين به هيچ روى محدود كردن انديشه نيست، زيرا محدود كردن انديشه در صورتى است كه در هيچ حالى اجازه مطالعه و شنيدن سخنان مختلف داده نشود حتّى اگر

[١] نساء / ١٤٠.