درآورد. اين همان طرح ايده‌آل حكومتى است كه توسط انبياء و از جمله به دست پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله) و در دوران كوتاهى توسّط اميرمؤمنان(عليه السلام) به اجر درآمد.

البته مدلى ايده‌آل‌تر از اين هم مى‌توان تصوير كرد و آن مدل اينگونه است كه علاوه بر حاكم كه در رأس حكومت قرار دارد. فرمانداران و استانداران و كسانى كه به نمايندگى از حاكم اصلى بر شهرها حكومت مى‌كنند نيز معصوم باشند. البته اين مدل هيچگاه محقق نخواهد شد زيرا در هيچ زمانى تعداد معصومان به حدى نمى‌رسد كه بتوان تمام كارگزاران حكومتى را از بين آنها برگزيد. بنابراين در نظام سياسى اسلام براى حكومت مراحل و مراتب گوناگونى در نظر گرفته شده است كه پس از عدم دستيابى به نظام و شكل برتر حكومتى، مرتبه و شكلى كه يك درجه از آن پايين‌تر است جايگزين مى‌شود. لذا در زمان غيبت معصوم ما نبايد از تشكيل حكومت اسلامى صرف‌نظر كنيم بلكه بايد حكومت را به دست كسى بسپاريم كه از نظر علم، تقوا، و مديريت ـ كه عالى‌ترين وجه آنها در معصوم محقق بود چون او در علم و انگيزه و رفتار از عصمت برخوردار بود ـ بيشترين شباهت را به معصوم داشته باشد و در صورت عدم وجود چنين كسى به مراتب پايين‌تر، يكى پس از ديگرى بسنده مى‌شود تا برسد به مرتبه‌اى كه از حداقل نصاب صلاحيت جهت اداره حكومت برخوردار است و با مرتبه فروتر از آن اصلا اهداف حكومتى تحقق نمى‌يابد، كه نبايد تحت هيچ شرايطى آن شكل از حكومت را برگزيد.

نظام ولايت فقيه هم در سايه اين بيان قابل تبيين است كه وقتى دسترسى به امام معصوم نيست بايد كسى را براى حكومت برگزيد كه در علم و عمل شبيه‌ترين مردم به معصوم باشد و آن فقيه جامع‌الشرايطى است كه به جهت صلاحيت‌ها و قابليت‌ها، شباهت بيشترى كه در علم، عمل و مديريت به معصوم دارد جانشين امام معصوم محسوب مى‌گردد و اوست كه در آشنايى به قوانين، در تقوا و از جمله تقواى سياسى و اجتماعى، در رعايت عدالت اجتماعى، اجراى قوانين، در حسن تدبير و مديريت جامعه، برخوردارى از مهارت در عمل و شناخت راهكارهاى عملى اجراى قوانين و هم در مقام مبارزه با شيطان و هواى نفس و ترجيح مصالح اسلام و مسلمين بر منافع فردى و گروهى، بر ديگران برترى و تقدم دارد.

پس اينكه گفته شود وقتى به نظام ايده‌آل حكومتى و وجود معصوم دسترسى