پیش از بررسی روایات مربوط به حفاظت از جان پیامبر اکرم ٩ و عرضة آن‌ها بر آیة «ابلاغ»، لازم است هرچند گذرا و اجمالی، به دو نکتة اساسی در تبیین فضای کلی آیه و موارد اشتراکی آن اشاره کرد. ضرورت پرداختن به این دو نکته از این روست که توجه به آن‌ها در درستی و نادرستی آن روایات، نقش مهمی ایفا می‌کند:

نکتة نخست: تحلیل اجمالی از فرازهای آیة ابلاغ

آیة ابلاغ مشتمل بر پنج فراز است: ١. «یا ایها الرسول»؛ ٢. «بلّغ ما انزل الیک من ربّک»؛ ٣. «و إن لم تفعل فما بلّغت رسالته»؛ ٤. «والله یعصمک من الناس»؛ ٥. «انّ الله لایهدی القوم الکافرین»[٢].

هر یک از این فرازها، روی نقاط روشن و گویایی انگشت گذاشته است که قابل انکار نیست. مرور بر این نقطه‌ها حقیقت امر را آشکار می‌کند.

فراز اول: «یا ایها الرسول»

ندای تشریفی «یا ایها الرسول» که بیانگر جایگاه و منزلت رسول اکرم اسلام ٩ نزد خداوند است، غیر از این مورد، تنها در یک مورد دیگر، یعنی در آیة ٤١، همین سوره (مائده)، در باب شئون داوری و قضاوت پیامبراکرم ٩ برای پیروان ادیان دیگر آمده است. این خطاب ضمناً گویای این واقعیت است، مطلبی که پیامبر به حکم این آیه مأمور به ابلاغ آن است، بُعد رسالتی و جهانی دارد.

فراز دوم: «بلغ ما انزل الیک من ربّک»

این فراز حاوی امر جازم و قاطعی است که پیامبر به ابلاغ مطلبی مهم مأمور شده است. واژة «بلّغ» برخلاف واژة «ابلغ»، از باب «تفعیل» بیانگر معنایی فراگیر همراه با رساندن رسمی و عمومی و بدون تأخیر پیامی است. حذف متعلّق آن (به چه کسانی!) نیز، نشان می‌دهد که این پیام باید به همگان ابلاغ شود.[٣]

بنابراین، با توجه به این دو عنصر (استفاده از باب «تفعیل» و حذف متعلّق «بلّغ»)

[١]. مائده، آیه ٦٧

[٢]. ر. ک: التحریر و التنویر، ج ٥، ص ١٥٣.