حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٠ - منابع حديثي امام خمینی در نقل احادیث تفسیری

در کشف‌الظنون، از کتابی به نام رساله‌الطرق از احمد بن عمر، معروف به نجم‌الدین کبری، یاد کرده و گفته که کتاب با جمله یاد‌شده شروع شده است.[٢٢٢] در جامع‌الاسرار به نقل از رسول‌خدا٩ آمده است. [٢٢٣] قيصري در شرح فصوص به قيل نسبت داده است.[٢٢٤] در علم‌اليقين،[٢٢٥] محيط‌الاعظم[٢٢٦] و نقد‌النصوص[٢٢٧] نيز نقل شده است.

ـ لولاكَ لَما خَلَقتُ الاَفلاكَ.[٢٢٨]

اين خبر در منابع معتبر نقل نشده، اما در علم‌اليقين[٢٢٩] به عنوان خبر مشهور و در بحارالانوار[٢٣٠] نقل شده است.

ـ كُنْتُ كَنْزاً مَخْفيّاً فَاحْبَبْتُ انْ اعْرَفَ فَخَلَقْتُ الْخَلْقَ لِكَىْ اعْرَف.[٢٣١] ‌

این عبارت در منابع حديثي به صورت مسند نيامده است، اما آملي آن را در اسرار‌الشريعه[٢٣٢] و ملا‌صدرا با کمی اختلاف در تفسير القرآن‌الكريم[٢٣٣] آورده‌اند. در شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید، با تعبیر «کُنتُ کَنزاً لا اُعرَفُ، فَأحبَبتُ أنْ اُعرَفَ»[٢٣٤] و در ‌فتوحات‌المکیّه[٢٣٥] با تعابیر مختلف آمده است. بنا به گزارش عجلونی، ابن‌تیمیه، زرکشی، ابن‌حجر، سیوطی و کسانی دیگر حدیث را موضوع دانسته‌اند.[٢٣٦] از علمای امامیه نیز شیخ علی نمازی; این حدیث را موضوع شمرده است.[٢٣٧]


[٢١٨]. کشف‌الظنون فی اسامی الکتب و الفنون، ج ١، ص٨٧٦.

[٢١٩]. جامع‌الاسرار، ص ٨ و ٩٥.

[٢٢٠]. شرح فصوص الحكم، ص٢٩٦.

[٢٢١]. علم‌الیقین، ج ١، ص ٤٣.

[٢٢٢]. المحيط الاعظم و البحر الخضم، ج١، ص٢٣٦.

[٢٢٣]. نقد‌النصوص، ص ١٨٥.

[٢٢٤]. شرح چهل حديث، ص ٣٣٩.

[٢٢٥]. علم‌الیقین، ج ١، ص ٣٨١، (فى صفات الامام).

[٢٢٦]. بحار‌الانوار، ج ١٦، ص ٤٠٥، با کمی اختلاف: ج ١٥، ص ٢٧، ج ٥٤، ص ١٩٩.

[٢٢٧]. آداب‌الصلوة، ص ٢٨٨؛ تفسير سوره حمد، ص ٧١؛ شرح حديث جنود عقل و جهل، ص ٢٩٧؛ شرح دعاء السحر، ص ٥٧؛ مصباح الهداية الى الخلافه و الولايه، مقدمه، ص ١٣؛ الطلب و الاراده، ص ٢٦.

[٢٢٨]. اسرارالشريعة و اطوارالطريقة و انوارالحقيقة، ص ٤٥.

[٢٢٩]. تفسير صافي، ج ٦، ص ٥٤ و ١٥٥ و ٣٧٠ و ٣٨٧.

[٢٣٠]. شرح نهج‌البلاغه، ج ٥، ص١٦٣.

[٢٣١]. الفتوحات‌المکیه، ج ٣، ص ١٦٧ و ٤٦٦.

[٢٣٢]. ر. ک: کشف‌الخفاء، ج ٢، ص ١٣٢.

[٢٣٣]. مستدرک سفینة‌البحار. ج ٩، ص ١٩٣.