ادلة اجتهادى به صورت عملى وارد مدار فقه شيعه نموده و توانسته اصول را با فروع در هم آميزد. وي در ديباچة كتاب المبسوط به اين ادعا تصريح كرده است.[٨٤] بنابراين، كتاب المبسوط نخستين نگارش كامل در فقه استدلالى است. عنوان «شيخ الطائفه» به پاس‌داشت اين تلاش بزرگ او، همواره يادآور زحمات فقهى شيخ طوسى است.

٢-٢. فقه اثرى

در تعريف اين سبك نگارشى اين‌گونه مى‌توان گفت: «فقه مأثور» محصولى از اجتهاد فقيه در حوزة بازكاوى روايات صحيح و حجيت‌دار است، بدون آن‌كه از خود سخني بگويد؛ يعني تنها روايات مورد قبول خويش را به عنوان نظر فقهي خويش برمي‌نمايد.[٨٥]

شماري از فقيهان ِپيش از قرن پنجم هجري با بررسى اصول روايى شيعه و استخراج احاديث صحيح، آن‌ها را در مجموعه‌اى گرد آورده و به عنوان فتاواى خويش، كه حاصل تلاش در تشخيص روايات سالم بود، به مقلّدان و شيعيان ارائه مى‌كردند. اين شيوه به دو صورت انجام مى‌شد: غيرمستند و مستند. «مستند» در اين‌جا به معناى استناد مستقيم حديث به معصوم است و ربطى به مباحث سندىِ حديث ندارد. برای نمونه، گاهى سخنى را با ذكر نام گوينده بيان مى‌كنيم و گاهى نيز از يادكرد نام گوينده خوددارى مى‌كنيم. به نقل قولِ نخست «مستند» و به كلام دوم «غيرمستند» گفته مى‌شود.

كتاب الحبل‌المتين شيخ بهايى به شيوة فقه اثرى نگاشته شده است و آن را مى‌توان در شمار شيوة مستند ارزيابى كرد؛ هرچند در دسته‌بندى آيةالله بروجردى(م ١٣٨٣ق.) اين كتاب به سبك «مسائل توضيحى» است،[٨٦] كه آن نيز ريشه در فقه اثرى دوانده است.[٨٧]

[٨١]. المبسوط فی فقه الامامیة، ج١، ص٣

[٨٢]. ن ك: سبک‌شناخت کتاب‌های حدیثی، ص١١٣.

[٨٣]. تقریرات البروجردی، ص ٢٩٧.

[٨٤]. )آیةالله سید محمدحسین بروجردی بر این باور بودند که مسائل فقهی بر سه بخش است:

١. اصول متلقاة: راویان، در این اصول، مسائل فقهی را به طور مستقیم از امام فرا می‌گرفتند و در کتاب‌های خویش یادداشت می‌کردند. فقیهانِ نخستین تنها به کلمات معصومان فتوا می‌دادند.

٢. مسائل توضیحی: بخشی از احادیث فقهی معصومان، مجمل است. گروهی از محدثان و فقیهان در کتاب‌های فقهی خویش این احادیث را همراه با شرح خویش تبیین کرده‌اند. آنان در این شروح به معنا و موضوع احادیث پرداخته‌اند.

٣. مسائل تفریعی: مسائل یا فقه تفریعی همان اجتهاد فقیهان است. فقها بعدها با شناسایی موضوعات فقهی، امور و فروع مورد نیاز را از روایات معصومان استخراج کردند.)