حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٢٥ - معرفی برخی از منشورات حديثى شيعه در شبهقاره

گسترش نشر كتاب در شبه‌قاره

شبه‌قاره از نظر وسعت جغرافيايى و تنوع فرهنگى، يكى از مناطق تأثيرگذار فرهنگى در جهان است. به همين دليل، صنعت چاپ در اين منطقه به سرعت رشد کرد و چاپ كتاب و نشريات از دهة سوم قرن سيزدهم در برخى شهرهاى آن آغاز گرديد و به سرعت در ديگر شهرها توسعه يافته و چاپ‌خانه‌هاى متعددى راه‌اندازى شد؛ براى نمونه مى‌توان از اين مطبعه‌ها ياد كرد:

‌چاپ‌خانه‌های دهلی: مطبعه احمدی و مجتبایی

چاپ‌خانه‌های بمبئی: جهرمی، حیدری، رحیمی، فتح‌الکریم، گلزار حسنی، گلزار حسینی، مظفری، ملک‌الکتّاب

چاپ‌خانه‌های لکهنو: اصح المطابع، اوده اخبار منشی نول کشور، بستان مرتضوی، جعفری لکهنو، تصویر عالم، دین محمدی، سلطان المطابع، شوکت جعفری، علوی، عمادالاسلام، مرتضوی، مطلع‌الانوار، منشی گلاب سنگه، نظامی، نورالمطابع، نول کشور و یوسفی.

چاپ‌خانه‌های حیدرآباد: دایرة‌المعارف عثمانیه و شوکت‌الاسلام

دیگر چاپ‌خانه‌ها: مطبعه اثناعشری، انوار‌الاسلام امرتسار، حبل‌المتین کلکته، رزاقی، شاه جهانی بهوپال، مطلع نور، نظامی کانپور و نول کشور کانپور

ويژگي كتاب‌هاي منتشر شده در شبه قاره

كتاب‌هاى منتشر شده در شبه‌قاره – به‌خصوص هند – ويژگي‌هاي خاصي دارند كه عمدة آن‌ها عبارتند از:

  1. رجستري بودن: «رجستري» اصطلاحي بوده كه در هند براي ثبت حق نشر كتاب گفته مي‌شد. بدين ترتيب كه ناشر بعد از آماده‌سازي كتاب، حق نشر آن را در دفاتر ثبت دولتي به نام خود ثبت مي‌کرد تا ديگر ناشران حق چاپ آن‌ را نداشته باشند و بعد از ثبت در صفحة عنوان و يا آخر كتاب، تصريح مي‌كردند كه اين كتاب رجستري شده است. دفاتر ثبت رجستري، اغلب متعلق به حاكمان انگليسي در هند بوده و در هنگام ذكر رجستري، نام حاكم و شماره و تاريخ ذكر مي‌شد؛ مانند: «به موجب قانون بيست و پنجم سنة ١٨٦٧ عیسوی در دفتر رجستر کورنمنت بمبئی ثبت گردید».