می‌فرمایند:«إِنَّ الله أَنْعَمَ عَلَى قَوْمٍ فَلَمْ يَشْكُرُوا فَصَارَتْ عَلَيْهِمْ وَبَالًا وَ ابْتَلَى قَوْماً بِالْمَصَائِبِ فَصَبَرُوا فَصَارَتْ عَلَيْهِمْ نِعْمَة.»[٣٦٥] در کافی (ج٢، ص٩٢)، تهذیب (ج٦، ص٣٣٧)، امالی صدوق (ص٣٠٢)، تحف‌العقول (ص٣٥٩)، مجموعة ورّام (ج٢، ص١٨٧)، مشکاة‌الانوار (ص٢٦ و٣٣)، روضة‌الواعظین (ج٢، ص٤٧٣) و جامع‌الاخبار (ج١، ص١٢٧) آمده است.

٤٣ روایت از روایات التمحیص فقط در کتب متأخر از آن آمده است؛ برای مثال، روایت پانزدهم[٣٦٦] در مشکاة‌الانوار (ص ٢٨٧) و بحارالانوار (ج ٦٤، ص٢٤٠) آمده و در جای دیگری یافت نشد. علامه مجلسی; روایت نهم التمحیص را در جلد ٦٧ بحارالانوار (ص ٢٤٠) آورده،[٣٦٧] اما در منابع هم‌عصر التمحیص یافت نشد. سه روایت: ٢٩،١٨ و ٧٦ که حدود دو درصد کل روایات کتاب است، در کتب دیگر نیامده است، مثل این روایت:

عَنْ أَبِي سَيَّارٍ رَوَاهُ عَنْ أَبِي‌جَعْفَرٍ قَالَ: إِذَا ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُ كَانَ كَفَّارَةً لَهُ لِمَا مَضَى مِنْ ذُنُوبِهِ وَ يَسْتَغِيثُ فِيمَا بَقِيَ.[٣٦٨] هنگامی که مؤمن گرفتار می‌شود، کفارة گناهان گذشته‌اش بوده و برای گناهان آینده‌اش استغاثه می‌کند.

هرچند عین این روایات در منابع حدیثی یافت نشد، اما مضمون آن در فرهنگ روایی شیعه موجود است؛ برای نمونه، در ثواب‌الاعمال[٣٦٩] روایاتی با مضمون حدیث هجدهم التمحیص آمده است.

٤. کمی آسیب‌های متن

در طول تاریخ، عوامل مختلفی باعث آسیب دیدن متون برخی از روایات شد. هر چه متون حدیثی کتابی کم‌آفت‌تر باشد، ارزش آن بیشتر است. با بررسی کتاب التمحیص روشن می‌شود که متون آن تا حد زیادی از آسیب‌های متنی در امان مانده است. در این‌جا يك نمونه- که شاید آسیب‌ به نظر برسد- بررسی می‌شود.

[٣٥٩].التمحیص، ص ١٣٠،ح ١٢٨.

[٣٦٠]. «عَنْهُ قَالَ‌ إِنْ أَصَابَكُمْ تَمْحِيصٌ فَاصْبِرُوا فَإِنَّمَا يَبْتَلِي اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَ لَمْ‌يَزَلْ إِخْوَانُكُمْ قَلِيلًا أَلَا وَ إِنَّ أَقَلَّ أَهْلِ الْمَحْشَرِ الْمُؤْمِنُون‌».

[٣٦١]. «عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي‌عَبْدِ اللَّهِ ٧ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ‌ إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمُؤْمِنِينَ فِي دَارِ الدُّنْيَا غَرَضاً لِعَدُوِّهِم».‌

[٣٦٢]. التمحیص، ص٥٢، ح١٨.

[٣٦٣]. ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص١٩٣.