كتاب به مؤلف و جداسازی آن از كتاب‌های مشابه، دو محور در شناسايي هويت كتاب است. ثابت بودن انتساب کتاب به مؤلف، تأثیر مستقیمی در اعتبار آن دارد، زیرا تا انتساب، ثابت نشود ملاک‌های مربوط به مؤلف کارآیی نخواهد داشت.

در انتساب التمحیص به ابن‌همام تشکیک شده است. شیخ ابراهیم قطیفی[٣٢٧](متوفای حدود ٩٤٥ق)، شیخ حر عاملی[٣٢٨](م١١٠٤ق)، صاحب ریاض[٣٢٩](م١٢٣١ق)، سید‌حسن صدر[٣٣٠](م١٣٥٤ق) و سید‌محسن امین[٣٣١](م١٣١٧ق) کتاب را به «ابن‌شعبة حرانی» منتسب کرده‌اند.

این گروه مجموعاً سه دلیل آورده‌اند: اول این‌که شیخ ابراهیم قطیفی اولین کسی است که کتاب را به ابن‌شعبه نسبت داده و اولین کسی که کتاب را به ابن‌همام منتسب کرده، علامه‌ مجلسی است و از آن‌جا که قطیفی بر مجلسی تقدم زمانی دارد، قول او مقدّم است. دلیل دوم، اعلمیت قطیفی بر مجلسی در کتاب‌شناسی است که در موارد اختلاف، قول اعلم مقدّم است. سومین دلیل، عدم ذکر نام کتاب در کتب رجال و فهرست- ضمن ترجمة ابن‌همام- است. در نقد این ادله باید گفت: تقدّم قول عالمی بر عالم دیگر به جهت تقدّم زمانی، در جایی است که فاصلة زمانی بین دو عالم، قابل توجه باشد، به گونه‌ای که عالم متقدم، در عصر نزدیک به حادثة مورد اختلاف زندگی کند؛ در این صورت ممکن است او قرائنی داشته باشد که به متأخران نرسیده است، ولی فاصلة بین مجلسی و قطیفی چنین نیست. قطیفی در سال ٩٤٥ هجری قمری زنده بوده و مجلسی در سال ١١١١ هجری قمری وفات یافته است، در حالی‌که ابن‌همام متوفای سال ٣٣٦ قمری است.

اعلمیت قطیفی بر مجلسی در کتاب‌شناسی هم ادعایی اثبات‌نشده است. عدم ذکر نام کتاب در کتاب‌های رجال و فهرست نیز باعث نفی انتساب نمی‌شود. اشکال دیگر این‌که اگر التمحیص در کتاب‌های فهرست جزو آثار ابن‌همام نیامده، در هیچ‌جا جزو آثار ابن‌شعبة حرانی نیز نیامده است.

[٣٢١]. التمحيص (مقدمه)، نقل از: الوافية في تعيين الفرقة الناجية، ص ٩١، س ٥.

[٣٢٢]. امل الامل، ج٢، ص٧٤ و ١٩٨.

[٣٢٣]. رياض‌العلماء، ج١، ص٢٤٤.

[٣٢٤]. تأسيس الشيعه لعلوم الاسلام،‌ ص٤١٣.

[٣٢٥]. اعيان‌الشيعه، ج٢٢، ص٣٢٠.