حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٠٧
فی تاریخ الائمه ٧ نام میبرد.[٢٩٦] ابراهیم بن محمد بن سعید بن هلال ثقفی(م٢٨٣ق) در کتاب الغارات دو روایت دربارة ثواب زیارت امیرالمؤمنین ٧ و محل دفن آن حضرت از امام رضا و امام جواد٨ از کتاب الانوار نقل کرده و این کتاب را از تألیفات ابنهمام دانسته است.[٢٩٧] فرحة الغری نیز از الانوار روایت نقل کرده و کتاب را به ابنهمام نسبت داده است.[٢٩٨] ابنشهر آشوب در معالمالعلماء[٢٩٩] و به نقل علامة مجلسی، حسين بن عبدالوهاب در عيونالمعجزات نیز کتاب الانوار را به ابنهمام منتسب کردهاند. مدینة المعاجز روایتی از قول سید مرتضی از الانوار آورده که ایشان نیز کتاب را از آنِ ابنهمام دانسته است.[٣٠٠] بر این اساس میتوان گفت، ابنهمام کتابی به نام الانوار داشته که در تاریخ ائمه : بوده است. گرچه اکنون خبری از آن نداریم، اما ظاهراً منتخبی از این كتاب نزد علامه مجلسی بوده است.[٣٠١]
٣. حوزة حدیثی
اعتبار کتاب از جهتی، وابسته به شهرت و اعتبار حوزهای است که نویسنده در آن پرورش یافته است. از آنجايي كه اكثر اساتيد ابنهمام، بغدادي هستند و گزارشي مبني بر خروج ايشان از بغداد وجود ندارد، به احتمال زياد او در حوزة حدیثی بغداد تحصیل کرده و التمحیص در همان حوزه تألیف و منتشر شده است. در آن روزگار، بغداد یکی از مهمترین حوزههای حدیثی شیعه بود که کلینی هم در آن حضور داشت. تعدادی از بزرگترین کتابخانههای شیعی در بغداد بود و بزرگانی چون ابوعمرو عثمان بن سعید در دورة اسکافی در آنجا زيستهاند. رشد و پرورش ابنهمام در چنین حوزهای به طور طبیعی بر علم و اندیشة وی اثر گذاشته و آثار او را از وزانت و قوت برخوردار میکند.
[٢٩٠]. رجال نجاشی، ص ٣٨٠، رقم ١٠٣٢.
[٢٩١]. الغارات ج ٢، ص ٨٥٨.
[٢٩٢]. فرحة الغری فی تعیین قبر امیرالمؤمنین، ص ١٠٥.
[٢٩٣]. معالمالعلماء، ص٩٠.
[٢٩٤]. مدینةالمعاجز، ج١، ص٢٢٤.
[٢٩٥]. ر.ک: بحارالانوار، ج١، ص٢٢٧. نسخة واحدي از منتخب الانوار في تاريخ الائمة الاطهار : در مركز احياء تراث اسلامي قم (به رقم٢٩٠/٥) موجود است. كه در جلد پنجم ميراث حديث شيعه به چاپ رسيده است. ظاهراً اين كتاب همان منتخبي است كه نزد علامه مجلسي ; موجود بوده است.