تا کنون هیچ پژوهشی با این روش دربارة التمحیص انجام نشده است. در ابتدای چاپ مدرسة امام مهدی ٧ دربارة انتساب کتاب به مؤلف، تحقیق خوبی صورت گرفته است و روایات به شکل مختصر تخریج شده‌اند. در چاپ جدید این کتاب با تحقیق و ترجمة عبدالله صالحی، مطالب مختصری دربارة مؤلف آمده و تخریج روایات، نسبت به چاپ قبلی کامل‌تر است. در کتاب فرهنگ کتب حدیثی شیعه[٢٨٦] به طور مختصر التمحیص معرفی شده و در دائرة المعارف بزرگ اسلامی[٢٨٧] مقاله‌ای از حسن انصاری در معرفی این کتاب موجود است که بیشتر به شخصیت مؤلف می‌پردازد. در هیچ‌یک از این نگاشته‌ها، اعتبارسنجی التمحیص انجام نشده است. اعتبارسنجی این کتاب در قالب و شیوه‌ای نو بر اساس ملاک‌های ارائه‌شده در پایان‌نامة «ملاک‌های اعتبارسنجی منابع حدیث شیعه» انجام می‌شود. در این روش، مجموعه معیارهایی که می‌تواند در اعتبار کتاب، نقش داشته باشد در سه محور اصلی بررسی می‌شود که عبارتند از: ویژگی‌های مؤلف، صفات کتاب و ویژگی‌های متن. هر یک از معیارها به طور طبیعی، اعتباری را متوجه کتاب کرده یا از آن می‌کاهند. جمع‌بندی معیارها با استفاده از روش‌های خاص، می‌تواند جایگاه نهایی اثر را تعیین کند که این مقاله درصدد جمع‌بندی نهایی آن نیست.

نوشتار حاضر در سه بخش تنظیم شده است. بخش اول، به تحلیل شخصیت مؤلف می‌پردازد. بخش دوم ویژگی‌های کتاب التمحیص را بررسی کرده و در بخش سوم متن کتاب مورد بحث قرار می‌گیرد.

الف) شناسایی تحلیلی ابن‌همام اسکافی

ابوعلی محمد بن ابی‌بکر همام بن سهیل کاتب اسکافی در روز دوشنبه ٢٤ ذی‌الحجه سال ٢٥٨هجری زمان حیات امام حسن عسکری ٧ متولد شد. اسکاف، منطقة منسوب به طایفة بنی‌جنید، در حومة نهروان، حوالی بغداد است.[٢٨٨] خطیب بغدادی محل سکونت او را «سوق العطش»، از محلّات بغداد، می‌داند. نجاشی وی را

٣. ج١، ص٢٨٨.

٤. ج ٥، مقاله‌ی شماره١٩١٣.

[٢٨٢]. تنقیح‌المقال، ج٢، ص٥٨، ١٠٢٣١.