خاتمیت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٣
آن را معدوم و اعدام کردهاند ، اشتباه کردهاند ، همان نفسهای کشته در
شعور باطنشان مشغول فعالیت است . اسلام طرفدار رام کردن ، مطیع کردن و
ورزش دادن نفس است . علی علیهالسلام میفرماید : « و انما هی نفسی
اروضها بالتقوی ، لتاتی آمنة یوم الخوف الاکبر » [١] . علی فرمود : این
نفس من است ، با تقوا ورزشش میدهم ، تقویتش میکنم ، مثل یک اسبی که
ریاضتش میدهند ، به اصطلاح راهش میبرند تا راه و رفتار را به او یاد
بدهند . پیغمبر اکرم فرمود : « شیطانی اسلم بیدی » . نگفت که من شیطانم
را کشتم و سرش را بریدم و معدومش کردم ، فرمود : شیطان من که هر کسی
دارای یک شیطانی است که همان نفس امارهاش باشد در دست من تسلیم شد .
در اخلاق اسلامی به کرامت و عزت نفس به عنوان یک اصل و ریشه برای
عموم ملکات اخلاقی اهمیت زیاد داده شد . عزت و کرامت نفس موضوعی است
که در هیچ کتاب اخلاقی این موضوع را لااقل به عنوان یک موضوع شاخص و
برجسته ، و شاید به هیچ عنوانی نمیبینیم . خیال میکردند که اگر مؤمن برای
عزت نفس خودش اهمیت قائل بشود این خلاف اخلاق است ، خودپرستی است .
ولی قرآن مؤمن را به حفظ عزت و کرامت و محترم شمردن خودش دعوت میکند
: « و لله العزش و لرسوله و للمؤمنین »[٢] .
همین طور است موضوعات اجتماعی . مردم چند صد سال پیش تفکر اجتماعی
نداشتند . آدم حیرت میکند وقتی که با این طرز تفکر آشنا میشود و میبیند
که با منطق قرآن تطبیق میکند ، که اساسا قرآن برای
[١] نهج البلاغه ، نامه . ٤٥ [٢] سوره منافقون ، آیه [٨]