استمرار مى‌يابد و سرانجام به علماى صالح و روحانيت اصولى مى‌رسد. روحانيان اصولى، كه در مقابل اخباريان قرار داشتند، بر خلاف ديدگاه‌هاى «عقل ستيز» اخباريان و ناتوانى آنان براى پاسخگويى به نيازهاى زمان، بر جامعيت شريعت، اجتهاد و پذيرش صلاحيت عقل براى تشخيص احكام شرعى پاى مى‌فشردند و از اين رو، به مسائل مستحدثه و نيازهاى زمان به خوبى پاسخ مى‌گفتند.
اين جريان در دوره پهلوى به دست روحانيت انقلابى افتاد كه به مقابله با افكار تحجر گرايانه و مقدس مآبانه كسانى همچون طرفداران انجمن حجتيّه و مخالفان دخالت اسلام در سياست پرداختند و با رهبرى امام خمينى (ره)، انقلاب اسلامى را به پيروزى رساندند. از جمله افراد شاخص اين جريان مى‌توان از علامه سيد محمد حسين طباطبايى و شهيد آيت‌اللَّه مرتضى مطهرى نام برد كه مظهر روشنفكرى صحيح اسلامى بودند. آنان با شجاعت و انصاف علمى و با دلايل متقن و محكم از اسلام ناب به مقابله با تفكرات ليبرال، ماركسيستى و ناسيوناليستى برخاستند و بدون انفعال پاسخگوى نيازهاى فكرى زمان شدند.
رهبر معظم انقلاب اسلامى در تجليل از شخصيت علامه مرتضى مطهرى با توجه به ديدگاه روشنفكرى صحيح او مى‌فرمايد:
شهيد مطهرى با ايمان، علم و اعتماد به نفس والاى خود و همچنين ادب و انصاف علمى در آن سال‌ها [ى قبل از پيروزى انقلاب‌] شجاعانه وارد ميدان شد و با يك مواجهه صحيح وعلمى در مقابل تفكرات ماركسيستى و ليبراليستى، توانست چهره روشن و نابى را از تفكرات اسلامى ارائه دهد و جريان روشنفكرى اسلامى صحيحى را پايه‌گذارى نمايد كه در واقع مبناى بخش عمده‌اى از جريان فكرى انقلاب اسلامى شد. «١»