و چون اين مقدمات «معلوم شد» [٢]، گوئيم نفس انسانى مستعد است [مر] [٣] قبول علم را از جواهر عقلى و از نفوس سماوى و از «آن حجاب» [٤] نيست، «امّا» [٥] حجاب از جهت قابلست (و) [٦] هرگاه كه «حجاب از جهت قابل» [٧] برخيزد، از آنجا فيض علم بدو پيوندد.

و نفس انسانى دو قوت دارد، چنان كه در فصول «گذشته ياد كرده شد»: [٨] يكى عقل نظرى و بدين قوت معقولات و علوم كلّى از جواهر عقلى قبول كند، و «ديگر عقل عملى كه بمعونت قوت متخيله علوم تميزى» [٩] از ملكوت قبول كند و «چون در حال خواب» [١٠] قوت متخيله از حواس فارغ شود و بخدمت عقل عملى «رسد» [١١] از ملكوت، فيض علم بنفس انسانى متّصل شود و باشد كه قوت «متفكره» [١٢] در آن «تصرف كند» از محاكات. [١٣]

[١] - ح س آ ف: ببرهان درست شود- نسخ ديگر: ببرهان معلوم شده است.

[٢] - ف: درست شد. آ: درست شود و معلوم گردد.

[٣] - م د ل ح ف ندارد.

[٤] - ف: احتجاب هيچ حجابى- آ س ل م: و از آن جانب هيچ حجابى- ح: و از آن جانب هيچ حجاب.

[٥] - م د: و لكن.

[٦] - م د ح ف ل افزوده.

[٧] - ح م د ف: از جهت قابل حجاب- آ: حجاب از جانب قابل.

[٨] - س آ: مقدم شرح كرديم- م د: گذشته ياد كرديم.

[٩] - ف: و ديگر عقل علمى و بدين قوت و بمعونت قوت متخيله و علوم تمييزى- م د ح: و بدين قوت و معاونت قوه متخيله علوم تمييزى را- س آ: و يكى عقل عملى و بدين قوت و بمعونت قوت متخيله علوم جزوى.

[١٠] - آ: چنانك در حال خواب و چون.

[١١] بغير از ف نسخ ديگر: مشغول باشد.

[١٢] - س آ ف: مفكره.

[١٣] - ف ح م د ل: نكند- س آ: تصرفى بكند، ظاهرا «نكند» درست است و چنين است در كتاب معاد: «و يستقر عليه من غير ان يغلبه الخيال».