«اوست كه اين كتاب را بر تو نازل كرد، بعضى از آيه‌ها محكماتند، اين آيه‌ها امّ‌الكتابند و بعضى آيه‌ها متشابهاتند، امّا آنها كه در دلشان ميل به باطل است به سبب فتنه‌جويى و ميل به تأويل از متشابهات پيروى مى‌كنند در حالى كه تأويل آن را جز خداى نمى‌داند و آنان كه قدم در دانش استوار كرده‌اند مى‌گويند: ما بدان ايمان آورديم همه از جانب پروردگار ماست و جز خردمندان پند نمى‌گيرند.»

قرآن اين چنين از نيّات فاسد اين گروه پرده بر مى‌دارد و قاطعانه از تأويل قرآن در راه اغراض پليد نهى مى‌كند.

روايات، امورى را نهى مى‌كنند كه آيات نيز از آنها باز مى‌دارند ولى اين روايات آن را «تفسير به رأى» يا سخن گفتن بر اساس تمايلات شخصى تعبير مى‌كنند كه در برابر حق و واقعيّت قرار دارد. اگرچه بطور كلّى نظريه پردازى براساس سليقه و آراء شخصى و «تفسير به رأى» كردن سخن و نقطه نظر ديگران حرام است ولى چنين كارى درباره خداوند تبارك و تعالى حرمت بيشترى دارد و به همين سبب روايات اين مسأله را به قرآن اختصاص داده‌اند كه در عين حال از قوانين عمومى نيز خارج نيست.

و اينك پاره‌اى از اين روايات:

از امام صادق عليه السلام نقل شده كه فرموده است: «كسى كه قرآن را تفسير بر رأى كند اگر هم درست از آب درآيد باز هم اجر نمى‌برد و اگر اشتباه كند دورى او از آسمان و زمين هم بيشتر گردد. [١]»

از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله روايت شده كه فرموده است: «كسى كه قرآن را

[١] - تفسير صافى، ج ١، ص ٢١.